در سونوگرافی شکم و لگن چه چیزهایی مشخص میشود؟
تأیید شده توسط پزشک
این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم و پزشکان حوزه تصویربرداری از نظر علمی بررسی شده و بر اساس جدیدترین منابع پزشکی و دستورالعمل‌های روز نگارش شده است.
سونوگرافی شکم و لگن می‌تواند اطلاعاتی درباره وضعیت تعدادی از اندام‌های داخلی مثل کبد، کیسه صفرا، کلیه‌ها، طحال، مثانه و برخی ساختارهای لگنی در اختیار پزشک قرار دهد. در خانم‌ها، بسته به نوع درخواست پزشک، رحم، آندومتر و تخمدان‌ها هم ممکن است بررسی شوند. اما اینکه دقیقاً چه اندام‌هایی در سونوگرافی شما بررسی می‌شوند به علت درخواست، علائم و نوع سونوگرافی نوشته‌شده در نسخه بستگی دارد.
پس اگر روی نسخه شما «سونوگرافی شکم و لگن» نوشته شده، قرار نیست لزوماً تمام بیماری‌های این ناحیه بررسی یا رد شوند؛ سونوگرافی یک روش تصویربرداری است که یافته‌های آن باید در کنار علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایش‌ها یا تصویربرداری‌های دیگر تفسیر شود.
در سونوگرافی شکم معمولاً اندام‌هایی مثل کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، کلیه‌ها، طحال، پانکراس و آئورت شکمی قابل بررسی هستند. در سونوگرافی لگن نیز بسته به جنسیت و سؤال پزشک، مثانه و در خانم‌ها رحم و تخمدان‌ها و در آقایان برخی ساختارهای لگنی مانند پروستات ممکن است ارزیابی شوند
خلاصه مقاله
- در سونوگرافی شکم ممکن است کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، کلیه‌ها، طحال، پانکراس و برخی ساختارهای شکمی بررسی شوند.
- در سونوگرافی لگن زنان معمولاً مثانه و براساس نوع درخواست، رحم، آندومتر و تخمدان‌ها قابل بررسی هستند.
- در آقایان نیز بسته به درخواست پزشک، مثانه، پروستات و سایر ساختارهای لگنی ممکن است ارزیابی شوند.
- برای بعضی سونوگرافی‌های شکمی ممکن است ناشتا بودن لازم باشد و در برخی بررسی‌های لگنی شکمی نیز ممکن است مثانه پر موردنیاز باشد.
- سونوگرافی از امواج صوتی برای ایجاد تصویر استفاده می‌کند و برخلاف رادیوگرافی و CT از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند.
- طبیعی بودن سونوگرافی لزوماً به معنی رد تمام بیماری‌های شکم و لگن نیست؛ نتیجه باید همراه با علائم، سابقه پزشکی و نظر پزشک بررسی شود.
- در بعضی شرایط ممکن است پزشک برای بررسی دقیق‌تر، روش‌هایی مانند TVS، داپلر، CT، MRI یا آزمایش‌های تکمیلی را پیشنهاد کند.
سونوگرافی شکم و لگن شامل چه قسمت‌هایی است؟
عبارت «سونوگرافی شکم و لگن» در واقع می‌تواند مجموعه‌ای از بررسی‌های مختلف را شامل شود. بخش شکمی بیشتر روی اندام‌های بالاتر شکم تمرکز دارد، در حالی که بخش لگنی ساختارهای پایین‌تر شکم و داخل لگن را بررسی می‌کند.
| ناحیه | اندام‌هایی که ممکن است بررسی شوند |
|---|---|
| شکم | کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، کلیه‌ها، طحال، پانکراس و آئورت شکمی |
| لگن در خانم‌ها | مثانه، رحم، آندومتر، تخمدان‌ها و برخی ساختارهای اطراف |
| لگن در آقایان | مثانه، پروستات و ساختارهای موردنیاز براساس درخواست پزشک |
| سیستم ادراری | کلیه‌ها، مثانه و در برخی درخواست‌ها بررسی وضعیت تخلیه مثانه |
در سونوگرافی شکم چه چیزهایی مشخص میشود؟
سونوگرافی شکم بیشتر برای مشاهده شکل، اندازه، بافت و برخی تغییرات قابل مشاهده اندام‌های داخلی استفاده میشود. یکی از مزیت‌های سونوگرافی این است که تصاویر را به‌صورت زنده ایجاد می‌کند و برخلاف رادیوگرافی یا CT معمولی از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند. بااین‌حال وجود گاز روده یا شرایط بدنی بیمار می‌تواند دید بعضی اندام‌ها را محدود کند.
کبد
در سونوگرافی کبد، پزشک می‌تواند اندازه و ظاهر بافت کبد را بررسی کند و در بعضی موارد تغییراتی مانند افزایش اکوژنیسیته کبد، کیست، برخی ضایعات یا سایر یافته‌های قابل مشاهده را گزارش کند. مثلاً عبارت‌هایی مانند «افزایش اکوژنیسیته» ممکن است در گزارش‌های مرتبط با کبد چرب دیده شوند، اما تشخیص و تعیین اهمیت یک یافته فقط با دیدن یک عبارت در گزارش امکان‌پذیر نیست.
اگر برای بررسی سفتی یا فیبروز کبد مراجعه می‌کنید، ممکن است روش دیگری مثل الاستوگرافی کبد براساس نظر پزشک مطرح باشد.
کیسه صفرا و مجاری صفراوی
سونوگرافی یکی از روش‌هایی است که می‌تواند در بررسی کیسه صفرا و برخی مشکلات آن، از جمله سنگ‌های صفراوی، کمک‌کننده باشد. وضعیت دیواره کیسه صفرا و مجاری صفراوی نیز در صورت نیاز بررسی میشود.
کلیه‌ها
در بررسی کلیه‌ها ممکن است مواردی مانند اندازه کلیه‌ها، برخی سنگ‌ها، کیست‌ها، اتساع سیستم جمع‌کننده ادرار یا بعضی تغییرات ساختاری دیده شوند. اما همه سنگ‌های ادراری یا همه بیماری‌های کلیه الزاماً با سونوگرافی مشخص نمی‌شوند و گاهی براساس شرایط بیمار بررسی دیگری لازم است.
طحال
اندازه و ظاهر طحال نیز می‌تواند در سونوگرافی شکم بررسی شود. بزرگ‌شدن طحال یا برخی تغییرات ساختاری ممکن است در گزارش ذکر شوند.
پانکراس
پانکراس یکی از اندام‌هایی است که امکان بررسی آن با سونوگرافی وجود دارد، اما همیشه تمام قسمت‌های آن به یک اندازه قابل مشاهده نیست. یکی از دلایل مهم این موضوع وجود گاز در روده‌ها است؛ امواج سونوگرافی در عبور از هوا و گاز محدودیت دارند و همین موضوع ممکن است مشاهده پانکراس یا بعضی ساختارهای عمقی شکم را دشوار کند.
آئورت و عروق شکمی
در برخی درخواست‌ها آئورت شکمی و بعضی عروق نیز بررسی می‌شوند. اگر هدف اصلی بررسی جریان خون باشد، ممکن است پزشک سونوگرافی داپلر درخواست کند که با سونوگرافی معمولی شکم یکسان نیست.
در سونوگرافی لگن چه چیزهایی مشخص میشود؟
سونوگرافی لگن برای بررسی ساختارهای قسمت پایین شکم و لگن انجام میشود. نوع بررسی بسته به جنسیت، علائم و سؤال بالینی متفاوت است. در خانم‌ها، رحم، آندومتر، تخمدان‌ها، دهانه رحم و مثانه از ساختارهایی هستند که ممکن است بررسی شوند. در آقایان نیز مثانه و در برخی موارد پروستات و ساختارهای مرتبط می‌توانند ارزیابی شوند.
رحم
در سونوگرافی می‌توان اندازه، شکل و برخی تغییرات ساختاری رحم را بررسی کرد. بسته به نوع بررسی، مواردی مانند برخی فیبروم‌ها یا تغییرات ساختمانی ممکن است قابل مشاهده باشند.
آندومتر
آندومتر همان لایه داخلی رحم است. ضخامت و ظاهر آن بسته به سن، وضعیت هورمونی، زمان سیکل قاعدگی و شرایط فرد می‌تواند متفاوت باشد. به همین دلیل، یک عدد مربوط به ضخامت آندومتر را نباید بدون درنظرگرفتن شرایط فرد تفسیر کرد.
تخمدان‌ها
اندازه و ظاهر تخمدان‌ها، فولیکول‌ها و برخی کیست‌ها یا توده‌های قابل مشاهده ممکن است در سونوگرافی بررسی شوند.
در بعضی شرایط برای مشاهده دقیق‌تر رحم و تخمدان‌ها، پزشک ممکن است به‌جای بررسی شکمی یا در کنار آن سونوگرافی TVS یا ترانس‌واژینال را درخواست کند.
مثانه
مثانه نیز در سونوگرافی لگن و بررسی سیستم ادراری اهمیت دارد. شکل مثانه، محتویات آن و در بعضی درخواست‌ها میزان ادرار باقی‌مانده بعد از تخلیه ممکن است بررسی شود.
چه بیماری‌هایی ممکن است با سونوگرافی شکم و لگن بررسی شوند؟
بهتر است سؤال را این‌طور مطرح کنیم که «سونوگرافی در بررسی چه مشکلاتی کمک‌کننده است؟» چون طبیعی بودن سونوگرافی لزوماً تمام بیماری‌های شکم و لگن را رد نمی‌کند.
پزشک ممکن است در شرایطی مثل درد شکم یا لگن، بعضی علائم ادراری، بررسی کبد و کیسه صفرا، برخی مشکلات کلیوی، وجود توده یا احساس پری شکم، خونریزی غیرطبیعی در خانم‌ها یا بررسی رحم و تخمدان‌ها سونوگرافی درخواست کند. سونوگرافی شکمی در بررسی مواردی مانند سنگ صفرا، برخی سنگ‌های کلیه، تغییر اندازه اندام‌ها و بعضی یافته‌های کبدی نیز کاربرد دارد.
نکته مهم این است که سونوگرافی به‌تنهایی جای تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در بعضی موارد ممکن است بعد از مشاهده یک یافته، آزمایش خون، CT، MRI، سونوگرافی تخصصی‌تر یا پیگیری مجدد پیشنهاد شود.
سونوگرافی شکم و لگن چگونه انجام میشود؟
در سونوگرافی شکمی معمولاً فرد به پشت روی تخت قرار می‌گیرد. مقداری ژل مخصوص روی پوست قرار داده میشود و پروب سونوگرافی روی نواحی موردنظر حرکت می‌کند. این پروب امواج صوتی با فرکانس بالا را به بدن می‌فرستد و بازتاب این امواج توسط دستگاه به تصویر تبدیل میشود.
ممکن است هنگام بررسی از شما خواسته شود نفس عمیق بکشید، چند لحظه نفس خود را نگه دارید یا وضعیت بدن را تغییر دهید تا بعضی اندام‌ها بهتر دیده شوند. در سونوگرافی لگن شکمی نیز پروب روی پوست پایین شکم قرار می‌گیرد. این روش با سونوگرافی TVS متفاوت است؛ در TVS از پروب مخصوص ترانس‌واژینال استفاده میشود.
آیا برای سونوگرافی شکم و لگن باید ناشتا بود؟
بستگی به نوع بررسی دارد.
در بعضی سونوگرافی‌های شکمی، به‌خصوص وقتی بررسی کبد و کیسه صفرا مطرح است، ممکن است از بیمار خواسته شود مدتی پیش از مراجعه چیزی نخورد یا دستور خاصی را رعایت کند.
اما نمی‌توان برای تمام انواع سونوگرافی شکم و لگن یک دستور ناشتا بودن ثابت تعیین کرد؛ نوع نسخه و پروتکل مرکز تصویربرداری مهم است. منابع رادیولوژی نیز تأکید می‌کنند دستور خوردن و نوشیدن باید متناسب با نوع بررسی توسط پزشک یا مرکز داده شود. در مرکز حکیم بهتر است پیش از مراجعه، نوع سونوگرافی نوشته‌شده روی نسخه را هنگام هماهنگی اعلام کنید تا آمادگی مناسب همان بررسی به شما گفته شود.
برای سونوگرافی لگن مثانه باید پر باشد؟
در سونوگرافی لگن از روی شکم ممکن است از شما خواسته شود قبل از بررسی آب بنوشید و مثانه خود را پر نگه دارید. مثانه پر می‌تواند به بهتر دیده شدن بعضی ساختارهای لگنی کمک کند. اما نیاز به پر بودن مثانه به نوع بررسی بستگی دارد و بهتر است همان دستور مرکز یا پزشک را رعایت کنید.
این موضوع در TVS متفاوت است؛ برای سونوگرافی ترانس‌واژینال معمولاً شرایط دیگری وجود دارد.
تفاوت سونوگرافی شکم و سونوگرافی لگن چیست؟
این دو بررسی از یک فناوری استفاده می‌کنند، اما ناحیه مورد بررسی و سؤال پزشک متفاوت است.
| ویژگی | سونوگرافی شکم | سونوگرافی لگن |
|---|---|---|
| ناحیه اصلی | بخش‌های بالاتر شکم | پایین شکم و لگن |
| اندام‌های رایج | کبد، کیسه صفرا، کلیه، طحال، پانکراس | مثانه، رحم، تخمدان‌ها، پروستات در بررسی‌های مرتبط |
| نوع آمادگی | ممکن است ناشتا بودن مطرح باشد | ممکن است مثانه پر لازم باشد |
| روش معمول | پروب روی شکم | معمولاً پروب روی پایین شکم؛ در برخی بررسی‌های زنان TVS هم ممکن است درخواست شود |
اگر پزشک هر دو ناحیه را درخواست کرده باشد، بررسی شکم و لگن می‌تواند در یک مراجعه انجام شود؛ اما محدوده نهایی تصویربرداری براساس درخواست پزشک تعیین میشود.
تفاوت سونوگرافی لگن شکمی و TVS چیست؟
در سونوگرافی لگن شکمی، پروب روی پوست پایین شکم حرکت می‌کند و معمولاً برای ایجاد دید مناسب ممکن است نیاز به مثانه پر باشد.
در TVS یا سونوگرافی ترانس‌واژینال، پروب مخصوص با رضایت بیمار داخل واژن قرار می‌گیرد و به دلیل نزدیک‌تر بودن پروب به رحم و تخمدان‌ها می‌تواند در بعضی بررسی‌های زنان تصاویر دقیق‌تری از ساختارهای لگنی فراهم کند. این دو روش رقیب یکدیگر نیستند؛ پزشک براساس سؤال بالینی مشخص می‌کند کدام روش یا ترکیب کدام روش‌ها مناسب‌تر است.
نمونه سونوگرافی شکم و لگن چگونه است؟
تصاویر سونوگرافی معمولاً به‌صورت سیاه‌وسفید و طیفی از خاکستری نمایش داده می‌شوند. ظاهر هر اندام با دیگری متفاوت است و پزشک براساس شکل، اندازه، بافت و یافته‌های قابل مشاهده تصاویر را بررسی می‌کند.
در گزارش سونوگرافی شکم و لگن چه چیزهایی نوشته میشود؟
این یکی از بخش‌هایی است که عمداً از منطق موفق صفحه TVS گرفته شده است.
گزارش سونوگرافی معمولاً فقط یک جمله «طبیعی» یا «غیرطبیعی» نیست. بسته به نوع درخواست ممکن است وضعیت چند اندام جداگانه توصیف شود.
برای مثال در گزارش سونوگرافی شکم ممکن است درباره اندازه و ظاهر کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، طحال، کلیه‌ها و قسمت‌های قابل مشاهده پانکراس توضیح نوشته شود.
در گزارش لگن ممکن است وضعیت مثانه و در خانم‌ها رحم، ضخامت آندومتر و تخمدان‌ها گزارش شود.
گزارش رادیولوژی معمولاً بخشی برای یافته‌ها و در بسیاری از موارد بخشی برای جمع‌بندی یا Impression دارد که مهم‌ترین یافته‌ها در آن خلاصه می‌شوند.
آیا می‌توان گزارش را خودمان تفسیر کنیم؟
خواندن معنی واژه‌های گزارش می‌تواند به شما کمک کند بهتر متوجه شوید چه چیزی بررسی شده، اما نتیجه پزشکی را نباید فقط براساس یک عدد، اندازه یا اصطلاح تفسیر کرد.
برای مثال یک اندازه یا ضخامت ممکن است بسته به سن، جنسیت، زمان سیکل، سابقه پزشکی و علت درخواست سونوگرافی معنای متفاوتی داشته باشد.
اگر در گزارش یافته‌ای ذکر شده که برایتان نامفهوم است، بهترین کار این است که نتیجه را همراه با علائم و سابقه پزشکی با پزشک درخواست‌کننده بررسی کنید.
این نکته مهم است چون حتی یک سونوگرافی بدون یافته غیرطبیعی نیز همیشه تمام علت‌های درد یا سایر علائم را رد نمی‌کند. RadiologyInfo هم در توضیح گزارش‌های شکمی اشاره می‌کند که گاهی سونوگرافی پاسخ کامل سؤال بالینی را نمی‌دهد و بررسی تکمیلی لازم میشود
آیا سونوگرافی شکم و لگن درد دارد؟
سونوگرافی شکمی یک روش غیرتهاجمی است و معمولاً دردناک نیست.
فشار پروب روی پوست ممکن است در فردی که همان ناحیه دردناک است برای چند لحظه احساس ناراحتی ایجاد کند، اما در حالت معمول سونوگرافی شکمی با ورود وسیله‌ای به بدن همراه نیست.
آیا سونوگرافی شکم و لگن اشعه دارد؟
خیر. سونوگرافی برای ایجاد تصویر از امواج صوتی استفاده می‌کند و مانند رادیوگرافی یا CT از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند. برای سونوگرافی تشخیصی استاندارد نیز اثر زیان‌بار شناخته‌شده‌ای در انسان گزارش نشده است.
البته هر بررسی پزشکی باید زمانی انجام شود که براساس نظر پزشک یا نیاز بالینی دلیل مناسبی برای آن وجود داشته باشد.
سونوگرافی شکم و لگن چقدر طول می‌کشد؟
مدت انجام سونوگرافی برای همه یکسان نیست.
نوع درخواست، تعداد اندام‌های مورد بررسی، شرایط بیمار، یافته‌هایی که نیاز به تصاویر بیشتر دارند و کیفیت دید اندام‌ها می‌توانند زمان بررسی را تغییر دهند. به همین دلیل بهتر است به‌جای اتکا به یک زمان ثابت اینترنتی، هنگام دریافت نوبت درباره شرایط مراجعه خودتان سؤال کنید.
این بخش را عمداً بدون عدد قطعی نگه می‌داریم؛ چون برای یک مرکز پزشکی دقت اطلاعات از تولید یک جواب عددی صرفاً برای گرفتن Query مهم‌تر است.
چه زمانی ممکن است پزشک سونوگرافی شکم و لگن درخواست کند؟
پزشک ممکن است در بررسی درد یا احساس ناراحتی در شکم و لگن، بعضی علائم ادراری، بررسی کبد یا کلیه، مشکلات مرتبط با کیسه صفرا، برخی علائم زنان، بررسی رحم و تخمدان‌ها یا پیگیری یافته قبلی سونوگرافی درخواست کند.
اما یک علامت مشخص الزاماً به معنی نیاز به سونوگرافی نیست و نوع تصویربرداری باید با توجه به شرایط هر بیمار انتخاب شود.
محدودیت سونوگرافی شکم و لگن چیست؟
سونوگرافی روش بسیار مفیدی است، اما «همه‌چیزبین» نیست.
وجود گاز در روده می‌تواند جلوی عبور مناسب امواج را بگیرد. اندام‌های عمقی نیز ممکن است در بعضی افراد به‌خوبی دیده نشوند و برای بعضی بیماری‌ها CT، MRI، آزمایش یا نوع دیگری از سونوگرافی مناسب‌تر باشد.
بنابراین اگر در گزارش عبارت‌هایی مانند «دید محدود» یا توصیه به بررسی بیشتر دیده شد، الزاماً به معنی وجود یک مشکل جدی نیست؛ ممکن است صرفاً روش دیگری برای پاسخ دقیق‌تر به سؤال پزشک لازم باشد.
برای انجام سونوگرافی شکم و لگن در تهران کجا مراجعه کنیم؟
اگر پزشک برای شما سونوگرافی شکم و لگن درخواست کرده است، این خدمت در مرکز تصویربرداری حکیم در محدوده شریعتی و میرداماد تهران انجام میشود.
برای اطلاع از آمادگی متناسب با نوع نسخه، شرایط مراجعه و دریافت نوبت می‌توانید صفحه خدمات زیر را ببینید:
خلاصه؛ بالاخره سونوگرافی شکم و لگن چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟
اگر بخواهیم ساده بگوییم، سونوگرافی شکم و لگن می‌تواند برای بررسی ساختار و برخی تغییرات قابل مشاهده کبد، کیسه صفرا، کلیه‌ها، طحال، پانکراس، مثانه و ساختارهای لگنی استفاده شود.
در خانم‌ها ممکن است رحم، آندومتر و تخمدان‌ها و در آقایان بسته به نوع درخواست پروستات و سایر ساختارهای لگنی نیز بررسی شوند. اما جواب سونوگرافی همیشه باید با دلیل درخواست آن خوانده شود. یک گزارش طبیعی الزاماً همه بیماری‌ها را رد نمی‌کند و یک یافته غیرطبیعی هم به‌تنهایی تشخیص نهایی نیست.
سؤالات متداول در مورد سونوگرافی شکم و لگن
آیا سونوگرافی شکم همان سونوگرافی شکم و لگن است؟
خیر. سونوگرافی شکم و سونوگرافی لگن نواحی متفاوتی را بررسی می‌کنند. اگر پزشک هر دو را درخواست کرده باشد، هر دو ناحیه مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
آیا سونوگرافی شکم و لگن سنگ کلیه را نشان می‌دهد؟
برخی سنگ‌های کلیه ممکن است در سونوگرافی قابل مشاهده باشند، اما همه سنگ‌ها یا تمام مشکلات سیستم ادراری الزاماً با سونوگرافی مشخص نمی‌شوند.
آیا سونوگرافی شکم و لگن کبد چرب را نشان می‌دهد؟
برخی تغییرات ظاهری و افزایش اکوژنیسیته کبد می‌تواند در سونوگرافی با کبد چرب مرتبط باشد، اما تفسیر شدت و اهمیت یافته باید با نظر پزشک انجام شود.
آیا در سونوگرافی لگن رحم و تخمدان‌ها دیده می‌شوند؟
بله، در سونوگرافی لگن زنان ممکن است رحم، آندومتر و تخمدان‌ها بررسی شوند. در بعضی شرایط پزشک برای ارزیابی دقیق‌تر TVS درخواست می‌کند.
طبیعی بودن سونوگرافی شکم و لگن یعنی هیچ مشکلی وجود ندارد؟
نه لزوماً. سونوگرافی محدودیت‌هایی دارد و بعضی بیماری‌ها ممکن است در این روش دیده نشوند. نتیجه باید براساس علت درخواست و شرایط فرد تفسیر شود.
