رادیوگرافی HSG؛ عکس رنگی رحم و لوله‌های فالوپ
اگر پزشک برای شما HSG یا عکس رنگی رحم نوشته، معمولاً می‌خواهد دو سؤال مهم را بررسی کند:
آیا شکل و حفره داخلی رحم طبیعی است؟
و آیا لوله‌های فالوپ باز هستند یا انسداد دارند؟
در این روش مقدار کمی ماده حاجب از طریق دهانه رحم وارد رحم می‌شود و هم‌زمان با فلوروسکوپی یا تصویربرداری زنده با اشعه ایکس حرکت ماده حاجب داخل رحم و لوله‌های فالوپ بررسی می‌شود.
پاسخ سریع درباره عکس رنگی رحم HSG
عکس رنگی رحم و لوله‌های فالوپ.
برای بررسی شکل رحم و باز بودن لوله‌های رحمی.
بله
بله
خیر؛ ماده حاجب از دهانه رحم وارد رحم می‌شود.
ممکن است گرفتگی و درد خفیف تا متوسط کوتاه‌مدت ایجاد شود.
بعد از پایان پریود و قبل از تخمک‌گذاری.
بله؛ از کاربردهای اصلی HSG است.
بله؛ از مهم‌ترین کاربردهای آن است.
خیر؛ HSG روش مناسبی برای بررسی تخمدان نیست.
خیر؛ HSG در بارداری انجام نمی‌شود.
هیستروسالپنگوگرافی یا HSG چیست؟
HSG یک روش رادیوگرافی برای بررسی حفره رحم و لوله‌های فالوپ است.
در حالت طبیعی، ماده حاجب ابتدا داخل رحم را پر می‌کند، سپس وارد لوله‌های فالوپ می‌شود و اگر لوله‌ها باز باشند، از انتهای آن‌ها وارد فضای اطراف رحم می‌شود.
پزشک با دیدن همین مسیر می‌تواند درباره باز یا بسته بودن لوله‌های رحمی و بعضی تغییرات داخل رحم اطلاعات به دست آورد.
مهم‌ترین کاربردهای HSG چیست؟
یکی از مهم‌ترین کاربردهای HSG، بررسی علت ناباروری است.
در ارزیابی ناباروری، بازبودن لوله‌های فالوپ اهمیت زیادی دارد؛ چون برای بارداری طبیعی، اسپرم و تخمک باید بتوانند در لوله رحمی به یکدیگر برسند.
ACR نیز HSG را یکی از روش‌های مناسب برای ارزیابی لوله‌های فالوپ در بررسی ناباروری می‌داند.
HSG ممکن است برای بررسی مواردی مثل این‌ها درخواست شود:
- انسداد لوله‌های فالوپ
- بررسی شکل حفره رحم
- بعضی ناهنجاری‌های مادرزادی رحم
- چسبندگی‌های داخل رحم
- بعضی پولیپ‌ها یا فیبروم‌هایی که به حفره رحم برجسته شده‌اند
- بررسی پس از بعضی جراحی‌های لوله‌های رحمی
- بررسی بعضی موارد سقط مکرر
مهم‌ترین هدف HSG؛ آیا لوله‌های فالوپ باز هستند؟
برای بسیاری از مراجعه‌کنندگان، مهم‌ترین سؤال همین است.
اگر ماده حاجب بتواند از رحم وارد لوله‌ها شود و از انتهای هر دو لوله خارج شود، معمولاً به نفع باز بودن لوله‌ها است.
اگر ماده حاجب در بخشی متوقف شود، ممکن است انسداد لوله مطرح شود.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
هر تصویری که شبیه انسداد باشد الزاماً انسداد دائمی نیست.
گاهی انقباض موقت عضلات نزدیک دهانه لوله می‌تواند ظاهر شبیه انسداد ایجاد کند. بنابراین نتیجه نهایی باید توسط رادیولوژیست و پزشک معالج تفسیر شود.
بهترین زمان انجام HSG چه زمانی است؟
بهترین زمان HSG بعد از پایان خونریزی قاعدگی و قبل از تخمک‌گذاری است.
RadiologyInfo معمولاً بازه روزهای ۷ تا ۱۰ پس از اولین روز پریود را ذکر می‌کند و راهنمای ACR انجام آن در فاز فولیکولی، معمولاً حدود روزهای ۷ تا ۱۱ چرخه، را توصیه می‌کند. این زمان کمک می‌کند احتمال بارداری وجود نداشته باشد و مشاهده حفره رحم نیز راحت‌تر باشد.
برای صفحه خدمات بهتر است عدد را خیلی خشک ننویسی و بگویی:
«زمان دقیق HSG بر اساس روز شروع پریود و نظر پزشک یا مرکز تصویربرداری تعیین می‌شود.»
HSG چگونه انجام می‌شود؟
نحوه انجام برای بیمار شبیه شروع یک معاینه زنان است.
معمولاً مراحل به این شکل است:
- روی تخت تصویربرداری قرار می‌گیرید.
- اسپکولوم در واژن قرار داده می‌شود.
- دهانه رحم تمیز می‌شود.
- یک کاتتر باریک در دهانه رحم قرار می‌گیرد.
- ماده حاجب به‌آرامی وارد رحم می‌شود.
- هم‌زمان با فلوروسکوپی، حرکت ماده حاجب داخل رحم و لوله‌ها دیده می‌شود.
- چند تصویر ثبت می‌شود.
- در پایان کاتتر خارج می‌شود.
تفاوت HSG با سونوگرافی واژینال
HSG و سونوگرافی واژینال هر دو برای بررسی دستگاه تناسلی زنان استفاده می‌شوند، اما هدف اصلی و اطلاعاتی که ارائه می‌کنند متفاوت است.
| ویژگی | HSG | سونوگرافی واژینال |
|---|---|---|
| بررسی شکل رحم | بله | بله |
| بررسی تخمدان | محدود | بله |
| بررسی باز بودن لوله‌ها | کاربرد اصلی | در سونوگرافی معمولی معمولاً خیر |
| ماده حاجب | بله | معمولاً خیر |
| اشعه | دارد | ندارد |
| بررسی فولیکول‌ها | خیر | بله |
| بررسی کیست تخمدان | مناسب نیست | بله |
بعد از HSG چه علائمی طبیعی هستند؟
بعد از بررسی ممکن است برای مدت کوتاهی:
گرفتگی خفیف پایین شکم یا لکه‌بینی مختصر
وجود داشته باشد. RadiologyInfo لکه‌بینی خفیف برای چند روز را ممکن می‌داند.
اما اگر بعد از HSG دچار تب، درد شدید یا رو به افزایش، خونریزی قابل‌توجه یا علائم حساسیت شدید، باید با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
نتیجه‌گیری؛ HSG چه زمانی بیشترین کمک را می‌کند؟
هیستروسالپنگوگرافی یا HSG یک عکس رنگی از رحم و لوله‌های فالوپ است که بیشتر برای بررسی شکل حفره رحم و باز بودن لوله‌های رحمی استفاده می‌شود.
این بررسی به‌ویژه در ارزیابی ناباروری، انسداد لوله‌های فالوپ و بعضی مشکلات حفره رحم اهمیت دارد. Radiologyinfo.org
HSG با ماده حاجب و اشعه ایکس انجام می‌شود و زمان مناسب آن معمولاً پس از پایان قاعدگی و قبل از تخمک‌گذاری است.
مزایا:
تشخیص مشکلات رحم و لوله‌های فالوپ
این روش کمک می‌کنه مشکلاتی مثل انسداد لوله‌های رحمی، ناهنجاری‌های ساختاری رحم یا زخم‌ها رو با دقت شناسایی کنیم.
ارزیابی علت ناباروری
اگه باردار نمی‌شید، HSG می‌تونه به پزشک کمک کنه بفهمه دلیلش چیه و سریع‌تر راه‌حل پیدا کنه.
بررسی تأثیر جراحی قبلی
اگه قبلاً عمل جراحی روی رحم یا لوله‌های رحمی داشتید، HSG می‌تونه نشون بده که نتایج جراحی چطور بوده و آیا همه‌چیز درسته یا نه.
کمک به درمان ناباروری
گاهی اوقات، این آزمایش خودش می‌تونه لوله‌های رحمی بسته‌شده رو باز کنه و به افزایش شانس بارداری طبیعی کمک کنه.
مزایا:
روش سریع و سرپایی
این آزمایش نیازی به بستری شدن نداره و معمولاً توی یه زمان کوتاه، زیر ۳۰ دقیقه، انجام میشه.
تصویربرداری دقیق و شفاف
به کمک ماده حاجب و فناوری پیشرفته رادیولوژی، تصاویر خیلی دقیقی از رحم و لوله‌های رحمی ارائه می‌ده که برای تشخیص عالیه.
بدون نیاز به برش جراحی
HSG یه روش غیرجراحی و کم‌تهاجمیه، پس خبری از جای بخیه و درد زیاد نیست.
پایه‌گذاری درمان مؤثر
با شناسایی دقیق مشکلات، پزشک می‌تونه بهترین روش درمانی مثل IVF یا جراحی رو پیشنهاد بده.