سنگ مثانه توده‌های سخت و کریستالی هستند که از تجمع مواد معدنی در مثانه تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها زمانی ایجاد می‌گردند که ادرار برای مدت طولانی در مثانه باقی بماند و کریستال‌های معدنی شروع به رسوب کردن کنند.

مراحل تشکیل سنگ مثانه:

1. غلیظ شدن ادرار به دلیل کم‌آبی یا تخلیه ناکامل مثانه
2. رسوب مواد معدنی مانند کلسیم اگزالات، فسفات یا اورات
3. چسبیدن کریستال‌ها به یکدیگر و تشکیل هسته اولیه سنگ
4. رشد تدریجی سنگ با ادامه رسوب مواد معدنی
5. تشکیل سنگ‌های کوچک یا بزرگ در مثانه

نکته: سنگ‌های مثانه معمولاً از سنگ‌های کلیه متفاوت هستند و اغلب بزرگتر بوده و در داخل مثانه تشکیل می‌شوند.

علائم سنگ مثانه می‌تواند شامل درد زیر شکم، تکرر ادرار، سوزش هنگام دفع ادرار، وجود خون در ادرار، قطع و وصل شدن جریان ادرار و عفونت‌های مکرر ادراری باشد. شدت علائم بسته به اندازه و محل سنگ متفاوت است.

برای تشخیص سنگ مثانه از روش‌هایی مانند سونوگرافی مثانه، سیستوسکوپی، عکس ساده شکم، سی‌تی‌اسکن و آزمایش ادرار استفاده می‌شود. سونوگرافی معمولاً اولین روش تشخیصی است و در موارد پیچیده ممکن است سی‌تی‌اسکن انجام شود.

مردان بالای ۵۰ سال به دلیل بزرگی پروستات بیشتر در معرض سنگ مثانه قرار دارند. همچنین افرادی که دچار تخلیه ناقص مثانه، عفونت‌های مکرر ادراری، کم‌آبی مزمن، سابقه سنگ کلیه یا استفاده طولانی‌مدت از سوند هستند، ریسک بالاتری دارند. بیماران مبتلا به اختلالات عصبی مثانه نیز بیشتر در معرض این مشکل قرار می‌گیرند.

روش درمان به اندازه و نوع سنگ بستگی دارد. سنگ‌های کوچک ممکن است با مصرف آب فراوان و تغییر رژیم غذایی دفع شوند. در موارد دیگر از روش‌هایی مانند خرد کردن سنگ با لیزر یا اولتراسوند از طریق مجرا (سیستولیتولاپاکسی)، جراحی باز برای سنگ‌های بزرگ، درمان‌های دارویی یا روش‌های غیرتهاجمی استفاده می‌شود.

انتخاب بهترین روش درمان باید توسط متخصص اورولوژی و بر اساس شرایط بیمار انجام شود.

در صورت عدم درمان، سنگ مثانه می‌تواند باعث انسداد مجاری ادراری، عفونت کلیه، نارسایی کلیه، عفونت شدید خون، آسیب به دیواره مثانه و حتی افزایش خطر سرطان مثانه شود. همچنین ممکن است سنگ‌ها بزرگ‌تر شده یا تعداد آن‌ها افزایش پیدا کند.

به همین دلیل در صورت مشاهده علائمی مانند درد، خون در ادرار یا اختلال در دفع ادرار باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.