سونوگرافی شکم و لگن چیست؟ + بهترین مرکز و جواب سریع در تهران
اطلاعات سریع سونوگرافی شکم و لگن
تأیید شده توسط پزشک
این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم و پزشکان حوزه تصویربرداری از نظر علمی بررسی شده و بر اساس جدیدترین منابع پزشکی و دستورالعمل‌های روز نگارش شده است.
اگر پزشک برایتان سونوگرافی شکم و لگن نوشته، قرار است بدون اشعه و با استفاده از امواج صوتی، اندام‌هایی مثل کبد، کیسه صفرا، کلیه‌ها، طحال و مثانه بررسی شوند و بسته به نسخه، در زنان رحم و تخمدان‌ها و در مردان مثانه و گاهی پروستات هم ارزیابی شوند. این بررسی می‌تواند مشکلاتی مثل کبد چرب، سنگ، کیست، فیبروم یا بعضی توده‌ها را نشان دهد؛ اما یک سونوگرافی طبیعی همه بیماری‌ها را رد نمی‌کند و دیدن یک توده هم به معنی سرطان قطعی نیست.
سونوگرافی شکم و لگن چه کاربردهایی دارد؟
سونوگرافی شکم و لگن می‌تواند به بررسی اندام‌های مختلف و پیدا کردن بعضی تغییرات یا مشکلات کمک کند. نوع دقیق بررسی به علائم شما و درخواست پزشک بستگی دارد.
بررسی کبد
بررسی اندازه و ظاهر کبد و کمک به شناسایی تغییراتی مانند کبد چرب، بعضی کیست‌ها و ضایعات قابل مشاهده.
کیسه صفرا و مجاری صفراوی
کمک به بررسی سنگ کیسه صفرا، وضعیت دیواره کیسه صفرا و گشادشدن برخی مجاری صفراوی.
کلیه‌ها و مجاری ادراری
بررسی اندازه کلیه‌ها، بعضی سنگ‌ها، کیست‌ها و نشانه‌های گشادشدن یا انسداد مسیر ادراری.
بررسی مثانه
ارزیابی شکل و وضعیت مثانه و در صورت درخواست پزشک، بررسی حجم ادرار یا ادرار باقی‌مانده پس از تخلیه.
طحال و پانکراس
بررسی اندازه و ظاهر طحال و قسمت‌های قابل مشاهده پانکراس در حدی که شرایط تصویربرداری اجازه دهد.
رحم و تخمدان‌ها
در زنان می‌تواند برای بررسی رحم، تخمدان‌ها، کیست تخمدان، فیبروم و بعضی علل درد یا خونریزی استفاده شود.
پروستات و اندام‌های لگنی مردان
بسته به نسخه پزشک، می‌توان مثانه، اندازه پروستات و بعضی ساختارهای لگنی مردان را بررسی کرد.
بررسی بعضی کیست‌ها و توده‌ها
سونوگرافی می‌تواند وجود و محل بعضی کیست‌ها یا توده‌های شکمی و لگنی را نشان دهد؛ اما تشخیص ماهیت آن‌ها ممکن است به بررسی تکمیلی نیاز داشته باشد.
سونوگرافی شکم و لگن برای کدام اعضای بدن است؟
این موضوع کاملاً به متن نسخه پزشک بستگی دارد. عبارت «شکم و لگن» لزوماً به این معنی نیست که تمام اندام‌های بدن با یک میزان جزئیات بررسی می‌شوند.
کبد
سونوگرافی می‌تواند اندازه و ظاهر کبد را بررسی کند و تغییراتی سازگار با کبد چرب، بعضی کیست‌ها، ضایعات یا گشادشدن مجاری صفراوی را نشان دهد. اما اگر سؤال این باشد که کبد چرب چقدر باعث فیبروز یا زخم بافت کبد شده، ممکن است پزشک بررسی دیگری مثل الاستوگرافی درخواست کند.
کیسه صفرا و مجاری صفراوی
یکی از کاربردهای مهم سونوگرافی شکم بررسی سنگ کیسه صفرا، ضخامت دیواره کیسه صفرا و گشادشدن بعضی مجاری صفراوی است. به همین دلیل آمادگی و ناشتایی برای این بخش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
کلیه‌ها و مجاری ادراری
در کلیه‌ها می‌توان مواردی مثل:
سنگ‌های قابل مشاهده، کیست، اندازه کلیه و گشادشدن سیستم جمع‌کننده ادرار را بررسی کرد. البته همه سنگ‌های ادراری در همه شرایط با سونوگرافی دیده نمی‌شوند و در بعضی بیماران CT اطلاعات بیشتری می‌دهد.
مثانه
اگر نسخه شامل بررسی مثانه باشد، ممکن است:
حجم مثانه، ضخامت دیواره، بعضی سنگ‌ها یا توده‌ها و در صورت درخواست پزشک ادرار باقی‌مانده پس از تخلیه بررسی شود. برای همین بعضی سونوگرافی‌های لگن یا سیستم ادراری نیاز به مثانه پر دارند.
طحال و پانکراس
اندازه و ظاهر طحال و بخش‌های قابل مشاهده پانکراس نیز ممکن است بررسی شوند. اما اینجا یک محدودیت مهم وجود دارد:
گاز داخل روده می‌تواند دید سونوگرافی را محدود کند، به‌خصوص برای پانکراس و بعضی نواحی عمقی شکم.
رحم و تخمدان‌ها
در زنان، سونوگرافی لگن می‌تواند برای بررسی:
اندازه و شکل رحم، فیبروم‌ها، ضخامت آندومتر در صورت نیاز، کیست یا توده تخمدان و بعضی علل درد یا خونریزی غیرطبیعی استفاده شود. گاهی برای دید دقیق‌تر رحم و تخمدان‌ها، پزشک سونوگرافی واژینال یا TVS را درخواست می‌کند.
پروستات و اندام‌های لگنی مردان
در مردان، بسته به نسخه، سونوگرافی لگن ممکن است برای بررسی مثانه و ارزیابی اندازه پروستات یا مشکلات ادراری استفاده شود. برای بررسی تخصصی‌تر پروستات گاهی روش‌های دیگری هم موردنیاز است.
بیشترین بیماری هایی که در سونوگرافی شکم و لگن بررسی می شوند؟
بسته به نسخه و شرایط بیمار، سونوگرافی می‌تواند در پیدا کردن یا ارزیابی مواردی مثل این‌ها کمک‌کننده باشد:
- کبد چرب
- سنگ کیسه صفرا
- بعضی سنگ‌های کلیه
- کیست کلیه
- انسداد یا گشادشدن مسیر ادراری
- کیست تخمدان
- فیبروم رحم
- بزرگ‌شدن بعضی اندام‌ها
- بعضی توده‌های شکمی و لگنی
- تجمع غیرطبیعی مایع
اما عبارت مهم همین است:
«کمک به تشخیص».
سونوگرافی جواب همه بیماری‌های شکم و لگن نیست.
سرطان در سونوگرافی شکم و لگن مشخص می شود؟
سونوگرافی می‌تواند بعضی توده‌ها یا یافته‌های مشکوک را نشان دهد، اما به‌تنهایی نمی‌تواند همه سرطان‌ها را تأیید یا رد کند.
مثلاً ممکن است یک توده در کبد، کلیه، تخمدان یا قسمت دیگری دیده شود؛ اما برای مشخص‌شدن ماهیت آن ممکن است پزشک CT، MRI، آزمایش یا نمونه‌برداری درخواست کند.
از طرف دیگر، طبیعی بودن سونوگرافی هم به معنی رد صددرصد همه سرطان‌ها نیست؛ چون بعضی ضایعات کوچک‌اند، در محل‌هایی قرار دارند که سونوگرافی دید محدودی دارد یا با روش دیگری بهتر بررسی می‌شوند.
پس اگر روی گزارش نوشته شده «توده» یا «ضایعه»، قبل از نتیجه‌گیری از روی اینترنت، گزارش را به پزشک معالج نشان دهید.
چقدر ناشتا بودن در سونوگرافی شکم و لگن تاثیر دارد؟
برای بسیاری از سونوگرافی‌های شکم، ناشتایی لازم است؛ اما برای همه نسخه‌ها یک دستور ثابت وجود ندارد.
غذا می‌تواند باعث تغییر وضعیت کیسه صفرا شود و گاز داخل دستگاه گوارش نیز ممکن است دید بعضی اندام‌ها را کمتر کند. به همین دلیل مراکز برای برخی بررسی‌های شکمی چند ساعت ناشتایی درخواست می‌کنند. دستور دقیق بسته به نوع بررسی متفاوت است. اگر دیابت دارید، باردار هستید، داروی خاص مصرف می‌کنید یا نمی‌توانید مدت زیادی ناشتا بمانید، قبل از مراجعه دستور مرکز را بپرسید.
هیچ دارویی را بدون دستور پزشک به‌خاطر سونوگرافی قطع نکنید.
چند لیوان آب برای سونوگرافی شکم و لگن باید بنوشیم؟
مثانه پر کمک می‌کند اندام‌های لگن واضح‌تر دیده شوند.
مایع داخل مثانه مسیر مناسبی برای عبور امواج سونوگرافی ایجاد می‌کند و می‌تواند روده‌ها را تا حدی از مسیر تصویر کنار بزند؛ بنابراین دید رحم، تخمدان‌ها و بعضی ساختارهای لگنی بهتر می‌شود. اگر گفته‌اند مثانه پر داشته باشید، تا زمانی که مسئول سونوگرافی اجازه نداده آن را تخلیه نکنید.
سونوگرافی شکم و لگن چگونه انجام می‌شود؟
معمولاً روی تخت به پشت دراز می‌کشید. مقداری ژل روی پوست شکم قرار می‌گیرد و پروب سونوگرافی روی قسمت‌های مختلف شکم حرکت داده می‌شود.
ممکن است از شما خواسته شود:
- نفس عمیق بکشید
- چند ثانیه نفس را نگه دارید
- به پهلو بچرخید
- وضعیت پاها را کمی تغییر دهید
این درخواست‌ها طبیعی‌اند و به پزشک کمک می‌کنند تصویر مناسب‌تری از اندام موردنظر بگیرد.
آیا سونوگرافی شکم و لگن درد دارد؟
معمولاً خیر.
خود سونوگرافی از سوزن و برش استفاده نمی‌کند. ممکن است پروب برای گرفتن تصویر بهتر کمی روی شکم فشار داده شود.
اگر همان ناحیه از قبل دردناک باشد، این فشار ممکن است کمی ناراحت‌کننده باشد.
سونوگرافی شکم و لگن چقدر طول می‌کشد؟
در مرکز تصویربرداری حکیم، انجام سونوگرافی شکم و لگن معمولاً حدود ۲۰ دقیقه زمان می‌برد. این زمان شامل بررسی اندام‌های اصلی شکم و لگن بر اساس نسخه پزشک و ثبت تصاویر موردنیاز است.
ممکن است در بعضی افراد، بسته به نوع درخواست پزشک، شرایط بدنی یا نیاز به بررسی دقیق‌تر یک ناحیه، زمان انجام سونوگرافی کمی بیشتر شود.
پاسخ دهی سونوگرافی شکم و لگن چقدر زمان می برد؟
در مرکز تصویربرداری حکیم، نتیجه و گزارش سونوگرافی شکم و لگن همان زمان مراجعه آماده و تحویل می‌شود؛ بنابراین معمولاً لازم نیست برای دریافت پاسخ در روز دیگری دوباره به مرکز مراجعه کنید.
این موضوع به‌خصوص برای بیمارانی که باید نتیجه را سریع به پزشک معالج نشان دهند یا برای ادامه روند تشخیص و درمان عجله دارند، می‌تواند مراجعه را ساده‌تر کند.
پس اگر برایتان سرعت دریافت نتیجه مهم است، در مرکز حکیم می‌توانید سونوگرافی را انجام دهید و گزارش آن را همان روز و در همان مراجعه دریافت کنید.
اگر سونوگرافی طبیعی باشد اما هنوز درد داشته باشم چه؟
سونوگرافی طبیعی به معنی این نیست که همه علت‌های درد رد شده‌اند.
سونوگرافی برای بعضی اندام‌ها بسیار مناسب است، اما هوا و گاز روده می‌توانند امواج را مختل کنند و برخی بیماری‌های روده، معده یا مشکلاتی که نیاز به CT، MRI، آندوسکوپی یا آزمایش دارند ممکن است با سونوگرافی معمول مشخص نشوند. Radiologyinfo.org
اگر درد ادامه پیدا کرد، گزارش را به پزشک معالج نشان دهید تا تصمیم بگیرد آیا بررسی دیگری لازم است. اگر درد شدید و رو به افزایش است یا با غش و سرگیجه، تب بالا، استفراغ مداوم، خونریزی قابل‌توجه یا احتمال بارداری همراه شده، فقط منتظر نوبت سونوگرافی نمانید و برای ارزیابی پزشکی فوری اقدام کنید.
بیشترین تفاوت سونوگرافی شکم و لگن چیست؟
آیا سونوگرافی شکم و لگن درد دارد؟
سونوگرافی شکمی یک روش غیرتهاجمی است و معمولاً دردناک نیست.
فشار پروب روی پوست ممکن است در فردی که همان ناحیه دردناک است برای چند لحظه احساس ناراحتی ایجاد کند، اما در حالت معمول سونوگرافی شکمی با ورود وسیله‌ای به بدن همراه نیست.
بهترین کاربرد سونوگرافی شکم و لگن برای بانوان
در زنان علاوه بر اندام‌های شکمی، در بخش لگن ممکن است رحم، تخمدان‌ها، آندومتر و مثانه بررسی شوند.
این بررسی می‌تواند در ارزیابی بعضی مشکلات مثل:
- کیست تخمدان
- فیبروم رحم
- خونریزی غیرطبیعی
- درد لگنی
- بعضی توده‌های رحمی یا تخمدانی
کمک‌کننده باشد.
اما برای بعضی مشکلات زنان، سونوگرافی واژینال تصویر دقیق‌تری فراهم می‌کند.
سونوگرافی شکم و لگن در مردان چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟
- در مردان بخش شکمی مانند سایر بیماران می‌تواند کبد، کلیه، کیسه صفرا و سایر اندام‌های شکمی را بررسی کند.
- در بخش لگن، مثانه و در صورت درخواست پزشک پروستات نیز ممکن است ارزیابی شوند.
- در مشکلات تخصصی پروستات ممکن است روش دیگری مثل سونوگرافی ترانس‌رکتال درخواست شود.
بیشترین تفاوت سونوگرافی شکم و لگن با سونوگرافی واژینال
- در سونوگرافی لگنی شکمی، پروب روی پوست پایین شکم قرار می‌گیرد و معمولاً مثانه باید پر باشد.
- در سونوگرافی واژینال یا TVS، پروب مخصوص داخل واژن قرار می‌گیرد و چون به رحم و تخمدان نزدیک‌تر است، می‌تواند جزئیات بیشتری از بعضی ساختارهای لگنی نشان دهد.
سونوگرافی واژینال فقط با توضیح روش و رضایت بیمار انجام می‌شود
ایا انجام سونوگرافی شکم و لگن در زمان پریودی محدودیت دارد؟
خیر، قاعدگی به‌طور کلی مانع سونوگرافی شکم و لگن نیست.
اما اگر هدف بررسی خاصی از آندومتر، تخمدان‌ها یا روند تخمک‌گذاری باشد، ممکن است پزشک زمان مشخصی از چرخه را برای بررسی انتخاب کند. پس اگر نسخه مربوط به یک بررسی تخصصی زنان است، زمان مراجعه را با پزشک یا مرکز هماهنگ کنید.
بهترین مرکز سونوگرافی شکم و لگن چه ویژگی‌هایی دارد؟
عبارت «بهترین مرکز» وقتی ارزش دارد که معیار مشخص داشته باشد.
برای انتخاب مرکز به این موارد توجه کنید:
- بررسی توسط پزشک یا فرد متخصص و باتجربه
- دستگاه تصویربرداری مناسب
- خواندن دقیق متن نسخه
- توضیح روشن درباره ناشتایی و مثانه پر
- امکان مشاهده و مقایسه گزارش‌های قبلی
- گزارش واضح و کامل
- مشخص‌بودن زمان تحویل نتیجه
- اطلاعات تماس و آدرس شفاف
- امکان دریافت نوبت راحت
- رعایت حریم خصوصی بیمار
نتیجه‌گیری؛ سونوگرافی شکم و لگن چه کمکی می‌کند؟
سونوگرافی شکم و لگن یک روش ساده، بدون اشعه و معمولاً بدون درد است که می‌تواند به بررسی اندام‌هایی مثل کبد، کیسه صفرا، کلیه‌ها، مثانه، رحم، تخمدان‌ها و در بعضی مردان پروستات کمک کند. این بررسی در پیدا کردن مشکلاتی مثل کبد چرب، سنگ، کیست، فیبروم و بعضی توده‌ها مفید است، اما قرار نیست همه بیماری‌ها را به‌تنهایی تشخیص دهد.
اگر پزشک برایتان این سونوگرافی را نوشته، مهم‌ترین کار این است که متن دقیق نسخه را هنگام نوبت‌گیری اعلام کنید تا مشخص شود باید ناشتا باشید، مثانه پر داشته باشید یا آمادگی دیگری لازم است. اگر هم نتیجه سونوگرافی طبیعی بود ولی درد یا علائم شما ادامه داشت، بهتر است گزارش را به پزشک معالج نشان دهید؛ چون بعضی مشکلات ممکن است به بررسی‌های دیگری مثل CT، MRI یا آزمایش نیاز داشته باشند.
در مرکز تصویربرداری حکیم سونوگرافی شکم و لگن معمولاً حدود ۲۰ دقیقه زمان می‌برد و گزارش همان زمان مراجعه آماده می‌شود؛ بنابراین اگر لازم باشد نتیجه را سریع به پزشکتان نشان دهید، نیازی نیست برای دریافت گزارش در روز دیگری دوباره به مرکز مراجعه کنید.
برای دریافت نوبت، بهتر است هنگام تماس نسخه خود را همراه داشته باشید تا درباره آمادگی قبل از سونوگرافی دقیق راهنمایی شوید.
