سونو هیستروگرافی چیست و چرا از سونوگرافی معمولی دقیق‌تر است؟
Sonohysterography که با نام‌های Saline Infusion Sonography یا SIS و Hysterosonography هم شناخته می‌شود، نوعی سونوگرافی تخصصی رحم است.
در سونوگرافی واژینال معمولی، رحم و آندومتر دیده می‌شوند؛ اما دو دیواره حفره رحم تقریباً روی هم قرار دارند. در سونو هیستروگرافی، مقدار کمی محلول استریل وارد حفره رحم می‌شود. این مایع فضای داخل رحم را بازتر می‌کند و باعث می‌شود مرز آندومتر، پولیپ‌ها، فیبروم‌های داخل حفره و بعضی چسبندگی‌ها واضح‌تر مشخص شوند. ACOG
- به همین دلیل این آزمایش بیشتر زمانی درخواست می‌شود که سؤال اصلی پزشک درباره داخل رحم باشد.
مهم‌ترین دلایل انجام سونو هیستروگرافی چیست؟
اگر پزشک SIS درخواست کرده، الزاماً به معنی وجود بیماری جدی نیست. معمولاً یک علامت یا یافته قبلی نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد. از مهم‌ترین دلایل انجام آن می‌توان به خونریزی غیرطبیعی رحم، لکه‌بینی، پریودهای غیرعادی، ناباروری، سقط مکرر، شک به پولیپ یا فیبروم داخل رحم، چسبندگی‌های داخل رحم و شکل غیرطبیعی حفره رحم اشاره کرد. ACOG نیز همین موارد را از کاربردهای اصلی Sonohysterography معرفی می‌کند. مثلاً ممکن است در سونوگرافی واژینال قبلی نوشته شده باشد:
?Endometrial polyp
یا پزشک به دلیل خونریزی غیرطبیعی بخواهد بداند آیا ضایعه‌ای داخل حفره رحم وجود دارد یا خیر. در چنین شرایطی SIS می‌تواند جزئیات بیشتری نسبت به سونوگرافی معمولی ارائه کند.
مهم‌ترین کاربردهای سونو هیستروگرافی چیست؟
سونو هیستروگرافی بیشتر برای ارزیابی حفره داخلی رحم و آندومتر کاربرد دارد.
پزشک ممکن است با این روش بتواند پولیپ آندومتر، فیبروم‌هایی که به داخل حفره رحم برجسته شده‌اند، چسبندگی یا بافت اسکار داخل رحم، شکل غیرطبیعی رحم و بعضی تغییرات آندومتر را بهتر بررسی کند. همچنین این روش در برخی بررسی‌های مربوط به ناباروری یا سقط مکرر استفاده می‌شود. Radiologyinfo.org
نکته مهم این است که مشاهده یک ضایعه در SIS به‌تنهایی همیشه مشخص نمی‌کند ماهیت بافت چیست. بسته به نتیجه ممکن است پزشک هیستروسکوپی، نمونه‌برداری آندومتر یا بررسی دیگری را پیشنهاد کند.
بهترین زمان برای سونو هیستروگرافی چه زمانی است؟
بهترین زمان معمولاً بعد از تمام‌شدن خونریزی قاعدگی و قبل از تخمک‌گذاری است.
RadiologyInfo پیشنهاد می‌کند این بررسی معمولاً بلافاصله بعد از پریود و در حدود ۱۰ روز اول از شروع قاعدگی انجام شود. در این زمان آندومتر نازک‌تر است و داخل رحم واضح‌تر دیده می‌شود؛ همچنین احتمال وجود یک بارداری بسیار اولیه کمتر است.
ACOG نیز توصیه می‌کند آزمایش پس از تمام‌شدن پریود و پیش از تخمک‌گذاری برنامه‌ریزی شود.
بنابراین اگر پزشک زمان خاصی روی نسخه ننوشته، هنگام گرفتن نوبت روز اول آخرین پریودتان را اعلام کنید.
اگر یائسه هستید، چرخه منظم ندارید یا داروهای هورمونی مصرف می‌کنید، زمان مناسب ممکن است متفاوت باشد
بهترین آمادگی برای سونو هیستروگرافی چیست؟
برای SIS معمولاً آمادگی پیچیده‌ای لازم نیست، اما چند نکته مهم وجود دارد. معمولاً بررسی با مثانه خالی انجام می‌شود. ACOG همچنین می‌گوید ممکن است قبل از آزمایش برای رد بارداری تست انجام شود و اگر علائمی به نفع عفونت لگنی وجود داشته باشد، ابتدا باید آن مشکل بررسی یا درمان شود.
- بهتر است نسخه پزشک، سونوگرافی‌های قبلی، گزارش‌های مربوط به رحم و تخمدان و اطلاعات مربوط به اولین روز آخرین قاعدگی را همراه داشته باشید.
- ممکن است پزشک یا مرکز پیشنهاد کند قبل از آزمایش از یک مسکن معمول استفاده کنید تا گرفتگی کمتر شود؛ اما دارو را خودسرانه مصرف نکنید و دستور پزشک یا مرکز را دنبال کنید.
- اگر احتمال بارداری وجود دارد حتماً قبل از انجام آزمایش اطلاع دهید
سونو هیستروگرافی چگونه انجام می‌شود؟
- مراحل انجام معمولاً از یک سونوگرافی واژینال معمولی شروع می‌شود.
- ابتدا رحم، آندومتر و تخمدان‌ها با TVS بررسی می‌شوند. سپس پروب خارج می‌شود و پزشک اسپکولوم را قرار می‌دهد تا دهانه رحم دیده شود.
- بعد از تمیزکردن دهانه رحم، یک کاتتر بسیار باریک از دهانه رحم وارد حفره رحم می‌شود.
- اسپکولوم خارج و پروب سونوگرافی واژینال دوباره قرار داده می‌شود. سپس مقدار کمی سرم استریل به‌آرامی از طریق کاتتر وارد رحم می‌شود.
- وقتی حفره رحم با مایع باز می‌شود، پزشک هم‌زمان تصاویر آندومتر و داخل رحم را بررسی می‌کند.
آیا سونو هیستروگرافی درد دارد؟
برای بیشتر افراد، این آزمایش قابل تحمل است؛ اما نمی‌توان گفت کاملاً بدون احساس ناراحتی است. هنگام عبور کاتتر یا ورود سرم ممکن است گرفتگی شبیه درد قاعدگی، احساس فشار یا ناراحتی کوتاه‌مدت ایجاد شود. این ناراحتی معمولاً با پایان بررسی سریع‌تر کاهش پیدا می‌کند. ACOG نیز گرفتگی هنگام ورود مایع را از تجربه‌های احتمالی حین آزمایش می‌داند. اگر حین انجام درد شدید داشتید، باید همان لحظه به پزشک اطلاع دهید.
سونو هیستروگرافی بهتر است یا سونوگرافی واژینال؟
سونوگرافی واژینال بهتر است یا سونو هیستروگرافی؟
این دو روش رقیب هم نیستند؛ کاربرد متفاوتی دارند و در بسیاری از موارد مکمل یکدیگرند.
| ویژگی | سونوگرافی واژینال TVS | سونو هیستروگرافی SIS |
|---|---|---|
| بررسی رحم | ✓ بله | ✓ بله |
| بررسی تخمدان‌ها | بسیار مناسب | معمولاً هدف اصلی نیست |
| بررسی آندومتر | بله | دقیق‌تر برای داخل حفره رحم |
| نیاز به سرم داخل رحم | خیر | ✓ بله |
| پولیپ داخل رحم | ممکن است دیده شود | معمولاً واضح‌تر مشخص می‌شود |
| فیبروم رحم | قابل بررسی | برای بررسی میزان برجستگی به داخل حفره مفیدتر است |
| چسبندگی داخل رحم | ممکن است واضح نباشد | می‌تواند بهتر مشخص شود |
| نیاز به کاتتر | خیر | ✓ بله |
| احساس ناراحتی | معمولاً کم | ممکن است گرفتگی موقت ایجاد کند |
در SIS، سرم استریل دیواره‌های حفره رحم را کمی از یکدیگر جدا می‌کند؛ به همین دلیل ضایعات داخل حفره مثل پولیپ یا بعضی فیبروم‌ها می‌توانند واضح‌تر از سونوگرافی واژینال معمولی دیده شوند.
معمولاً ابتدا سونوگرافی واژینال (TVS) انجام می‌شود و اگر پزشک به بررسی دقیق‌تر داخل حفره رحم نیاز داشته باشد، سونو هیستروگرافی (SIS) درخواست می‌شود.
تفاوت سونو هیستروگرافی با عکس رنگی رحم HSG چیست؟
این دو را با هم اشتباه نگیرید.
- سونوهیستروگرافی یا SIS از امواج سونوگرافی و محلول استریل استفاده می‌کند و بیشتر برای دیدن حفره و پوشش داخلی رحم مناسب است.
- HSG یا هیستروسالپنگوگرافی با اشعه X و ماده حاجب انجام می‌شود و یکی از اهداف اصلی آن بررسی باز یا بسته بودن لوله‌های فالوپ است.
- در بعضی انواع تخصصی سونوهیستروگرافی با حباب یا ماده مخصوص می‌توان عبور از لوله‌ها را نیز بررسی کرد، اما SIS معمولی را نباید جایگزین مستقیم HSG برای بررسی لوله‌ها دانست. محدودیت سونوهیستروگرافی معمولی در ارزیابی بازبودن لوله‌های فالوپ را ذکر می‌کند.
مهم‌ترین عوارض بعد از سونو هیستروگرافی چیست؟
نتیجه‌گیری؛ چه زمانی سونو هیستروگرافی انتخاب مهمی است؟
سونو هیستروگرافی یا SIS یک روش تخصصی برای دیدن داخل حفره رحم است که با سونوگرافی واژینال و مقدار کمی سرم استریل انجام می‌شود.
- این روش به‌خصوص وقتی اهمیت پیدا می‌کند که پزشک بخواهد پولیپ، فیبروم داخل حفره رحم، چسبندگی، شکل غیرطبیعی رحم یا علت بعضی خونریزی‌ها، ناباروری یا سقط مکرر را دقیق‌تر بررسی کند.
- بهترین زمان معمولاً بعد از پایان پریود و قبل از تخمک‌گذاری است. بررسی با مثانه خالی انجام می‌شود و ممکن است هنگام ورود سرم کمی گرفتگی ایجاد شود.
- مهم‌تر از همه، سونوهیستروگرافی با HSG یا عکس رنگی رحم متفاوت است؛ اگر هدف اصلی پزشک بررسی بازبودن لوله‌های فالوپ باشد، نوع آزمایشی که درخواست شده اهمیت زیادی دارد.
مزایا:
تشخیص مشکلات داخل رحم با دقت بالا
هیستروگرافی به پزشک این امکان رو می‌ده تا مشکلاتی مثل پولیپ، فیبروم یا چسبندگی‌های داخل رحم رو دقیق شناسایی کنه.
ارزیابی علل ناباروری
برای خانم‌هایی که به دنبال علت ناباروری خودشون هستن، این روش می‌تونه ساختار داخلی رحم رو بررسی و مشکلات احتمالی رو پیدا کنه.
بررسی شکل و ساختار رحم
اگه رحم شکل غیرطبیعی یا نقص‌های مادرزادی داشته باشه، این سونوگرافی می‌تونه اونو شناسایی کنه.
تشخیص زودهنگام مشکلات جدی
مشکلاتی مثل سرطان رحم یا تغییرات غیرطبیعی دیواره رحم رو میشه خیلی زودتر با هیستروگرافی پیدا کرد.
مزایا:
غیرتهاجمی و ایمن بودن
بر خلاف روش‌های جراحی یا آزمایش‌های پیچیده، این روش ایمنه و معمولاً بدون درد خاصی انجام میشه.
کمک به برنامه‌ریزی درمان‌های تخصصی
اطلاعاتی که از این سونوگرافی به دست میاد، به پزشک کمک می‌کنه درمان‌هایی مثل جراحی یا IVF رو بهتر برنامه‌ریزی کنه.
بررسی نتایج بعد از جراحی یا درمان
اگه جراحی رحم یا درمانی داشتید، این سونوگرافی مطمئن می‌کنه که مشکل حل شده و رحم در حالت طبیعی قرار داره.
اطمینان از سلامت کلی رحم
حتی برای بررسی‌های روتین و اطمینان از سلامت رحم، این روش خیلی کارآمده و خیال آدم رو راحت می‌کنه.