سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چیست؟
سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری در مرکز تصویربرداری حکیم انجام می‌شود. این بررسی بسته به درخواست پزشک می‌تواند برای ارزیابی کلیه‌ها، مثانه و بخش‌هایی از سیستم ادراری و بررسی مواردی مانند سنگ، کیست، اتساع سیستم ادراری یا باقی‌ماندن ادرار در مثانه استفاده شود. مرکز حکیم در تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از میرداماد قرار دارد. برای اطلاع از آمادگی، شرایط مراجعه و دریافت نوبت با مرکز تماس بگیرید.
اطلاعات سریع سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری
سونوگرافی کلیه و مجاری ادرار دقیقاً چه چیزی را بررسی می‌کند؟
سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی، از کلیه‌ها و مثانه تصویر ایجاد می‌کند. RadiologyInfo توضیح می‌دهد که Renal Ultrasound می‌تواند برای بررسی کلیه و مثانه و کمک به تشخیص مشکلات دستگاه ادراری استفاده شود. این روش اشعه ندارد و معمولاً دردناک نیست.
دستگاه ادراری شامل کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه و مجرای ادرار است؛ اما در یک سونوگرافی معمولی، اینکه دقیقاً کدام قسمت‌ها و با چه جزئیاتی بررسی شوند به نسخه پزشک و سؤال بالینی بستگی دارد.
تسونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟
سونوگرافی می‌تواند اطلاعاتی درباره اندازه، محل و ظاهر کلیه‌ها، مثانه و بعضی نشانه‌های اختلال در جریان ادرار در اختیار پزشک قرار دهد.
مواردی که ممکن است بررسی شوند شامل:
- اندازه و محل کلیه‌ها
- بعضی سنگ‌های کلیه
- کیست کلیه
- بعضی توده‌های کلیه
- گشادشدن سیستم جمع‌کننده ادرار
- هیدرونفروز
- بعضی نشانه‌های انسداد مسیر ادرار
- وضعیت مثانه
- بعضی سنگ‌های مثانه
- احتباس ادرار
- ادرار باقی‌مانده بعد از تخلیه در صورت درخواست
یک نکته مهم
طبیعی بودن سونوگرافی به معنی رد تمام بیماری‌های کلیه و مجاری ادراری نیست.
بعضی سنگ‌ها یا مشکلات ممکن است با CT یا روش‌های دیگر بهتر دیده شوند. انتخاب روش تصویربرداری باید بر اساس علائم و نظر پزشک انجام شود.
کاربردهای سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چیست؟
پزشک ممکن است این سونوگرافی را برای بررسی علت علائم یا پیگیری یک مشکل قبلی درخواست کند.
از کاربردهای رایج آن می‌توان به بررسی سنگ کلیه، درد پهلو، خون در ادرار، عفونت‌های ادراری مکرر، مشکل در تخلیه مثانه، احتباس ادرار و گشادشدن کلیه اشاره کرد. درد شکم یا پهلو، خون در ادرار، مشکلات تخلیه مثانه و عفونت‌های ادراری را از شرایطی می‌داند که ممکن است به تصویربرداری دستگاه ادراری نیاز داشته باشند.
چرا ممکن است پزشک سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری درخواست کند؟
وجود یک علامت به‌تنهایی مشخص نمی‌کند چه بیماری‌ای دارید. برای مثال درد پهلو می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد. سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند ببیند آیا:
- کلیه‌ها اندازه و محل طبیعی دارند
- سنگ قابل مشاهده‌ای وجود دارد
- کلیه به علت انسداد متسع شده
- کیست یا ضایعه ساختاری دیده می‌شود
- مثانه به‌خوبی تخلیه می‌شود
- بعد از ادرار کردن حجم قابل توجهی ادرار باقی مانده است
تصویربرداری می‌تواند به افتراق مشکلاتی کمک کند که علائم مشابهی ایجاد می‌کنند؛ برای مثال انسداد ادراری ممکن است علل متفاوتی داشته باشد.
مزایای سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چیست؟
یکی از مزیت‌های اصلی سونوگرافی این است که بدون اشعه یونیزان انجام می‌شود.
همچنین:
- غیرتهاجمی است
- معمولاً درد ندارد
- تصاویر را در لحظه ایجاد می‌کند
- برای بررسی بافت نرم مناسب است
- در صورت نیاز می‌توان آن را برای پیگیری تکرار کرد
- در بعضی بررسی‌ها امکان ارزیابی جریان خون با داپلر وجود دارد
RadiologyInfo سونوگرافی کلیه را روشی ایمن، غیرتهاجمی و بدون اشعه معرفی می‌کند.
سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چگونه انجام می‌شود؟
معمولاً روی تخت دراز می‌کشید و ژل مخصوص روی پوست شکم، پهلو یا ناحیه موردنظر قرار داده می‌شود.
پروب سونوگرافی روی پوست حرکت داده می‌شود و امواج صوتی از بافت‌های داخلی بازتاب پیدا می‌کنند. دستگاه این بازتاب‌ها را به تصویر تبدیل می‌کند.
ممکن است از شما خواسته شود:
- به پشت دراز بکشید
- به پهلو بچرخید
- برای چند ثانیه نفس خود را نگه دارید
- ابتدا با مثانه پر تصویربرداری انجام دهید
- سپس ادرار کنید تا در صورت درخواست پزشک حجم ادرار باقی‌مانده بررسی شود
در بررسی‌های خاص، داپلر نیز ممکن است برای ارزیابی جریان خون کلیه‌ها استفاده شود.
برای سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چه آمادگی لازم است؟
آمادگی به نوع نسخه بستگی دارد.
برای بسیاری از سونوگرافی‌های کلیه آمادگی زیادی لازم نیست، اما اگر مثانه هم قرار است بررسی شود ممکن است از شما خواسته شود قبل از مراجعه آب بنوشید و ادرار نکنید تا مثانه پر باشد.
آیا مثانه باید پر باشد؟
اگر هدف بررسی مثانه یا سیستم ادراری باشد، در بسیاری از موارد بله. مثانه پر می‌تواند ارزیابی شکل و دیواره مثانه را آسان‌تر کند و در صورت نیاز بعد از تخلیه، مقدار ادرار باقی‌مانده نیز اندازه‌گیری شود. دستور دقیق مقدار آب و زمان نوشیدن باید از مرکز تصویربرداری گرفته شود.
آیا باید ناشتا باشیم؟
برای سونوگرافی ساده کلیه و مثانه معمولاً ناشتایی الزامی نیست، اما پروتکل بسته به نوع درخواست می‌تواند متفاوت باشد.
RadiologyInfo تأکید می‌کند که آمادگی سونوگرافی به نوع بررسی بستگی دارد.
بنابراین هنگام گرفتن نوبت، متن دقیق نسخه را اعلام کنید.
آیا داروها را قطع کنیم؟
خیر، داروهای خود را بدون دستور پزشک قطع نکنید. اگر شرایط پزشکی خاصی دارید که نوشیدن حجم زیاد آب برایتان محدود شده است، حتماً قبل از مراجعه درباره آمادگی با مرکز یا پزشک هماهنگ کنید.
آیا سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری درد دارد؟
معمولاً خیر.
پروب فقط روی پوست حرکت می‌کند و خود تصویربرداری دردناک نیست. اگر همان ناحیه به دلیل سنگ، التهاب یا مشکل دیگری از قبل دردناک باشد، فشار پروب ممکن است برای مدت کوتاهی احساس ناراحتی ایجاد کند.
RadiologyInfo نیز می‌گوید این بررسی ممکن است گاهی کمی ناراحت‌کننده باشد ولی نباید دردناک باشد.
آیا سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری خطر یا عارضه دارد؟
سونوگرافی تشخیصی استاندارد از اشعه استفاده نمی‌کند و اثر زیان‌بار شناخته‌شده‌ای برای آن گزارش نشده است
این بررسی معمولاً:
- تزریق ندارد
- سوزن ندارد
- برش ندارد
- بیهوشی ندارد
- بعد از آن محدودیت خاصی برای فعالیت روزانه ایجاد نمی‌کند
چه بیماری‌ها و مشکلاتی ممکن است در سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری دیده شوند؟
سنگ کلیه
بعضی سنگ‌های کلیه با سونوگرافی قابل مشاهده‌اند و اگر سنگ باعث انسداد شود، ممکن است گشادشدن کلیه یا هیدرونفروز هم دیده شود. اما همه سنگ‌ها در همه شرایط با سونوگرافی دیده نمی‌شوند و در بعضی بیماران CT اطلاعات بیشتری می‌دهد.
کیست کلیه
کیست‌های کلیه معمولاً در سونوگرافی قابل مشاهده هستند. پزشک بر اساس ظاهر آن‌ها مشخص می‌کند آیا ویژگی ساده دارند یا نیاز به ارزیابی بیشتری وجود دارد.
هیدرونفروز
Hydronephrosis یعنی گشادشدن سیستم جمع‌کننده ادرار در کلیه. وجود این عبارت در گزارش به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند؛ پزشک باید بررسی کند آیا انسداد، سنگ یا علت دیگری مطرح است.
احتباس ادرار
اگر مثانه بعد از ادرار کردن به‌طور کامل تخلیه نشود، می‌توان در بعضی بررسی‌ها ادرار باقی‌مانده پس از تخلیه یا Post-Void Residual را اندازه‌گیری کرد
بعضی توده‌ها
سونوگرافی می‌تواند بعضی توده‌های کلیه یا مثانه را نشان دهد، اما تعیین دقیق ماهیت یک توده ممکن است به CT، MRI یا بررسی دیگری نیاز داشته باشد.
چگونه نتیجه سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری را بخوانیم؟
بهتر است گزارش را بفهمید، اما فقط بر اساس چند کلمه برای خودتان تشخیص نگذارید. معمولاً گزارش چند بخش دارد.
Kidney Size یا اندازه کلیه
اندازه کلیه راست و چپ نوشته می‌شود و پزشک علاوه بر طول کلیه، ظاهر بافت و ضخامت پارانشیم را هم در نظر می‌گیرد. یک عدد به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست.
Stone یا Calculus
اگر در گزارش واژه‌هایی مثل:
- Stone
یا
- Calculus
دیده شود، یعنی سنگ یا کلسیفیکاسیونی مطرح شده است. اندازه، محل و وجود یا نبود انسداد اهمیت دارد.
Hydronephrosis یعنی چه؟
اگر این واژه را دیدید، یعنی سیستم جمع‌کننده ادرار کلیه گشاد شده است. این عبارت خودش نام علت نیست؛ ممکن است پزشک برای مشخص‌کردن علت بررسی بیشتری درخواست کند.
Renal Cyst یعنی چه؟
یعنی کیست کلیه.
بسیاری از کیست‌های ساده ماهیت خوش‌خیم دارند، اما نوع ظاهر گزارش تعیین می‌کند آیا بررسی بیشتری لازم است.
Bladder Wall یعنی چه؟
در گزارش ممکن است درباره ضخامت یا ظاهر دیواره مثانه توضیح داده شود. ضخامت دیواره باید با شرایط مثانه، میزان پر بودن آن و سایر یافته‌ها تفسیر شود.
Post-Void Residual یا PVR چیست؟
PVR یعنی مقدار ادراری که بعد از ادرار کردن داخل مثانه باقی می‌ماند. این عدد نباید بدون توجه به سن، علائم، حجم اولیه مثانه و شرایط فرد تفسیر شود.
Impression یا Conclusion
اگر گزارش این قسمت را دارد، معمولاً مهم‌ترین یافته‌های تصویربرداری در آن خلاصه شده‌اند. بهتر است خواندن گزارش را از این بخش شروع کنید، اما نتیجه نهایی را با پزشک درخواست‌کننده بررسی کنید.
اگر نتیجه سونوگرافی طبیعی باشد ولی هنوز درد یا علائم داشته باشیم چه؟
سونوگرافی طبیعی همه علت‌های درد پهلو یا مشکلات ادراری را رد نمی‌کند.
وجود گاز شکمی، جثه فرد و عمق بعضی ساختارها می‌تواند کیفیت تصویر را محدود کند. همچنین برخی مشکلات با CT، MRI، آزمایش ادرار یا بررسی‌های دیگر بهتر ارزیابی می‌شود. اگر علائم ادامه دارد، نتیجه را به پزشک نشان دهید. اگر درد بسیار شدید است یا همراه با تب، لرز، استفراغ مداوم، ناتوانی در ادرار کردن یا خون واضح در ادرار است، ارزیابی پزشکی مناسب را به تعویق نیندازید.
چه زمانی سونوگرافی کلیه ممکن است کافی نباشد؟
ممکن است پزشک بررسی تکمیلی درخواست کند اگر:
- احتمال سنگ وجود دارد ولی سونوگرافی پاسخ کافی نداده
- انسداد دیده شده ولی علت آن مشخص نیست
- توده‌ای نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد
- خون در ادرار نیاز به ارزیابی بیشتر دارد
- جریان خون کلیه باید بررسی شود
- مشکلات عودکننده دستگاه ادراری وجود دارد
بسته به شرایط، CT، MRI، داپلر، آزمایش ادرار یا آزمایش خون می‌توانند مطرح شوند. NIDDK نیز برای دستگاه ادراری روش‌های مختلفی از جمله ultrasound، CT و MRI را بسته به سؤال پزشکی توضیح می‌دهد.
نتیجه‌گیری؛ سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری چه کمکی می‌کند؟
سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری یک روش بدون اشعه، غیرتهاجمی و معمولاً بدون درد است که برای بررسی ساختار کلیه‌ها و مثانه و کمک به شناسایی مواردی مثل بعضی سنگ‌ها، کیست‌ها، هیدرونفروز، انسداد ادراری و مشکلات تخلیه مثانه استفاده می‌شود.
اگر پزشک این سونوگرافی را برای شما نوشته است، هنگام دریافت نوبت متن دقیق نسخه را اعلام کنید تا مشخص شود مثانه باید پر باشد یا آمادگی دیگری لازم است. جواب سونوگرافی را هم بهتر است همراه با علائم، آزمایش ادرار، آزمایش‌های کلیه و نظر پزشک تفسیر کنید؛ چون سونوگرافی به‌تنهایی پاسخ همه مشکلات دستگاه ادراری نیست.
سوالات پرتکرار در مورد سونوگرافی کلیه و مجاری ادرار
آیا سونوگرافی کلیه برای تشخیص سرطان هم کاربرد دارد؟
بله، اما به عنوان یک ابزار اولیه. سونوگرافی می‌تواند توده‌ها یا ماسه‌های غیرطبیعی را در بافت کلیه شناسایی کند. اگر در تصویر، توده‌ای مشکوک دیده شود، پزشک برای تشخیص قطعی، مراحل بعدی مثل MRI یا نمونه‌برداری را تجویز می‌کند. سونوگرافی اولین زنگ خطر است که به شما کمک می‌کند سریع‌تر وارد مرحله درمان شوید.
سنگ کلیه در سونوگرافی چقدر درد دارد؟
خودِ آزمایش سونوگرافی هیچ دردی ندارد. اما اگر شما در حال حاضر دچار “کولیک کلیوی” (درد شدید ناشی از حرکت سنگ) هستید، ممکن است فشار ملایم دستگاه روی ناحیه درد، کمی برایتان ناراحت‌کننده باشد. تیم ما تمام تلاش خود را می‌کند تا با ملایم‌ترین برخورد، آزمایش را برای شما انجام دهد.
آیا سونوگرافی می‌تواند علت سوزش ادرار را پیدا کند؟
سونوگرافی می‌تواند نشانه‌های غیرمستقیم عفونت (مثل تورم دیواره مثانه یا تغییرات بافتی) را نشان دهد، اما تشخیص قطعی عفونت ادراری معمولاً از طریق آزمایش ادرار انجام می‌شود. با این حال، سونوگرافی به ما کمک می‌کند بفهمیم آیا علت سوزش شما، سنگ است یا التهاب یا انسداد.
چقدر زمان می‌برد تا نتایج را بدانم؟
فرآیند تصویربرداری معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه است. گزارش تخصصی رادیولوژیست که شامل تحلیل دقیق تصاویر است، در کوتاه‌ترین زمان ممکن برای پزشک معالج شما ارسال می‌گردد.
مزایا:
تشخیص سنگ‌های کلیه
سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری می‌تواند وجود سنگ‌های کلیه را شناسایی کند و اندازه و موقعیت آن‌ها را مشخص کند.