مرکز سونوگرافی و تصویربرداری حکیم، یکی از پیشرفته‌ترین و تخصصی‌ترین مراکز تصویربرداری پزشکی در منطقه شریعتی و میرداماد تهران است که با بهره‌گیری از فناوری‌های روز دنیا و تیمی از متخصصان برجسته، خدماتی دقیق و جامع را به مراجعین ارائه می‌دهد. این مرکز با تمرکز بر دقت، سرعت، و کیفیت خدمات، به یکی از گزینه‌های اصلی بیماران و پزشکان منطقه تبدیل شده است. ما در مرکز حکیم، انواع خدمات تصویربرداری از جمله سونوگرافی‌های تخصصی و عمومی، رادیوگرافی دیجیتال، داپلر عروق و اندام‌ها، بیوپسی‌های تحت هدایت سونوگرافی، و الاستوگرافی‌های پیشرفته را با استفاده از دستگاه‌های مدرن و تکنیک‌های غیرتهاجمی ارائه می‌کنیم. تیم حرفه‌ای ما همواره آماده‌اند تا تجربه‌ای راحت، امن، و حرفه‌ای را برای بیماران فراهم کنند.

تشخیص اندومتریوز | علائم، سونوگرافی، MRI و روش های تشخیص دقیق

✓

تأیید شده توسط پزشک

این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم و پزشکان حوزه تصویربرداری اندومتریوز از نظر علمی بررسی شده و بر اساس جدیدترین منابع پزشکی و دستورالعمل‌های روز نگارش شده است.

تشیخص اندومتریوز ممکن است زمان بر باشد. علائم اندومتریوز بسیار شبیه به سایر بیماری‌های شایع است. مهم است که تا حد امکان علائم شایع و مهم خود را با پزشک خود در میان بگذارید. تنها راه قطعی برای تشخیص اندومتریوز، لاپاراسکوپی است – عملی که در آن یک دوربین (لاپاراسکوپ) از طریق یک برش کوچک در نزدیکی ناف وارد لگن می‌شود. جراح از دوربین برای دیدن اندام‌های لگنی و جستجوی هرگونه علائم اندومتریوز استفاده می‌کند. در صورت تشخیص اندومتریوز، ممکن است اندومتریوز در طول لاپاراسکوپی درمان یا برای بررسی بیشتر به روش های دیگر هم رجوع کنید. اسکن، آزمایش خون و معاینات داخلی راه قطعی برای تشخیص اندومتریوز نیستند و اسکن، آزمایش خون و معاینه فیزیکی توانایی تشخیص صد در صدی اندومتریوز را ندارند. از آنجا که اندومتریوز به روش‌های مختلفی خود را نشان می‌دهد و علائم آن با سایر بیماری‌ها مشترک است، تشخیص می‌تواند دشوار و اغلب با تأخیر باشد.

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که اکنون به طور متوسط ​​۸ سال و ۱۰ ماه بین اولین مراجعه فرد به پزشک به دلیل علائم و دریافت تشخیص قطعی بیماری فاصله وجود دارد

خلاصه مقاله

اگر این سؤال برای شما پیش آمده که چگونه اندومتریوز تشخیص داده میشود، باید بدانید پزشک با توجه به علائم، معاینه بالینی و روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی ترانس واژینال و ام آر آی (MRI) می‌تواند احتمال ابتلا به این بیماری را بررسی کند. در برخی بیماران نیز برای تأیید قطعی تشخیص، لاپاراسکوپی و در صورت نیاز بیوپسی انجام می‌شود. انتخاب بهترین روش تشخیصی به شدت علائم، محل ضایعات و شرایط هر بیمار بستگی دارد و تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت بیماری و عوارض آن جلوگیری کند.
  • تشخیص اندومتریوز معمولاً با بررسی علائم، معاینه پزشک و سابقه پزشکی آغاز می‌شود.
  • سونوگرافی ترانس واژینال یکی از مهم‌ترین روش‌های اولیه برای بررسی کیست‌های اندومتریوز و برخی ضایعات لگنی است.
  • ام آر آی (MRI) برای ارزیابی اندومتریوز عمقی و بررسی وسعت درگیری با دقت بالایی استفاده می‌شود.
  • در مواردی که تشخیص قطعی امکان‌پذیر نباشد، لاپاراسکوپی به‌عنوان دقیق‌ترین روش تشخیصی و درمانی به کار می‌رود.
  • در برخی شرایط، نمونه‌برداری (بیوپسی) می‌تواند وجود بافت اندومتریوز را از نظر پاتولوژی تأیید کند.
  • تشخیص به‌موقع اندومتریوز باعث شروع سریع‌تر درمان، کاهش درد مزمن و حفظ بهتر باروری در بسیاری از بیماران می‌شود.

روش های تشخیص اندومتریوز به چند نوع هستند؟

این بیماری وابسته به استروژن است و تخمین زده می‌شود که در 10٪ از جمعیت زنان، تقریباً منحصراً در زنان در سن باروری، رخ می‌دهد.

سونوگرافی چیست؟ و چگونه به تشخیص اندومتریوز کمک می کند؟

سونوگرافی یک آزمایش تصویربرداری غیرتهاجمی است. تصویر سونوگرافی، سونوگرام نامیده می‌شود. سونوگرافی از امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویر یا ویدیوهای زنده از اندام‌های داخلی یا سایر بافت‌های نرم، مانند رگ‌های خونی، استفاده می‌کند. سونوگرافی به پزشکان این امکان را می‌دهد که  جزئیات بافت‌های نرم درون بدن شما را بدون هیچ اسیبی بررسی کنند.اگرچه اکثر مردم فکر می کنند که سونوگرافی برای بارداری و افراد باردار هست اما باید گفت که پزشکان با کمک تصاویر سونوگرافی توانایی بررسی نکات مهم و جدی در بدن شما دارند.

چگونه سونوگرافی به تشخیص اندومتریوز کمک می کند؟

تصاویر سونوگرافی برای تشخیص اندومتریوز می تواند به پزشک شما کمک کند تا بافت و کیست‌هایی را که ممکن است علائم آندومتریوز باشند، تشخیص دهد این یک روش تصویربرداری ساده و ایمن است که پزشک شما ممکن است در صورت بروز علائم آندومتریوز توصیه هایی کند. این روش نمی‌تواند آندومتریوز را تشخیص دهد، اما ابزاری ارزشمند در فرآیند تشخیص است سونوگرافی آندومتریوز یک روش تصویربرداری است که به پزشک شما کمک می‌کند تا تشخیص دهد که آیا ممکن است شما آندومتریوز داشته باشید یا خیر. در آندومتریوز، تکه‌هایی از بافت مشابه بافت‌هایی که رحم شما را می‌پوشانند (آندومتر) می‌توانند در مکان‌هایی خارج از رحم، مانند تخمدان‌ها، مثانه و روده‌ها ظاهر شوند. این بافت خارج از محل می‌تواند ملتهب شود، کیست یا توده ایجاد کند و علائم ناخوشایندی مانند گرفتگی‌های دردناک قاعدگی ایجاد کند. سونوگرافی اطلاعات کافی برای تشخیص آندومتریوز ارائه نمی‌دهد زیرا فقط کیست‌ها یا توده‌های بزرگتر را نشان می‌دهد، نه کیست‌های کوچکتر. اما ممکن است اطلاعاتی را نمایش دهد که پزشک شما می‌تواند از آنها برای تصمیم‌گیری در مورد مراحل بعدی تشخیص استفاده کند. سونوگرافی می‌تواند اطلاعاتی را ارائه دهد که پزشک شما نیز از آنها برای پیشنهاد درمان استفاده می‌کند. سونوگرافی آندومتریوز معمولاً از طریق واژن انجام می‌شود. که به ان سونوگرافی ترانس واژینال نیز می گویند که در ادامه به ان میپردازیم

چگونه برای سونوگرافی اندومتریوز اماده شویم؟

 پزشک شما نکات لازم برای آماده شدن برای سونوگرافی را به شما ارائه خواهد داد. پزشک ممکن است از شما بخواهد که با مثانه خالی یا پر به محل تصویربرداری و سونوگرافی مراجعه کنید. نکات گفته شده توسط پزشک خود را انجام دهید و هرگونه سوال در مورد فرایند انجام سونوگرافی را قبل از تصویربرداری، با پزشک خود به اشتراک بذارید تا در زمان سونوگرافی آماده باشید

بیشتر بدانید:همه چیز درباره سونوگرافی و اهمیت آن

ام ار ای چیست؟ و چگونه به تشخیص اندومتریوز کمک می کند؟

اسکن ام آر آی آزمایش و روش تصویربرداری است که با کمک یک آهنربای بزرگ، امواج رادیویی و یک کامپیوتر، تصاویر واضحی از ساختارهای داخل بدن شما تشکیل می‌دهد. پزشکان از ام آر آی برای ارزیابی، تشخیص و نظارت بر چندین بیماری مختلف استفاده می‌کنند در روش ام ار ای از آهنربا، امواج رادیویی و کامپیوتر برای ایجاد تصاویر از داخل بدن شما استفاده می‌کند، در حالی که سی تی اسکن از اشعه ایکس و کامپیوتر استفاده می‌کند. اسکن‌های ام ار ای تصاویری بسیار واضح‌تر از مغز، نخاع، اعصاب، عضلات، رباط‌ها و تاندون‌های شما نسبت به سی تی اسکن معمولی می‌گیرند. روش تصویربرداری ام ار ای نسبتا روشی گرون تر از سی تی اسکن می باشد

اینفوگرافیک راه های تشخیص اندومتریوز

تحلیل نتایج ام آر آی برای شناسایی آندومتریوز

در تحلیل نتایج ام آر آی آندومتریوز، تنها مشاهده یک کیست یا توده کافی نیست. رادیولوژیست باید دانش دقیقی از الگوهای بالینی آندومتریوز، وضعیت هورمونی بیمار و سابقه جراحی‌های قبلی داشته باشد.

فواید ام آر آی در تشخیص آندومتریوز

ام آر آی به دلیل توانایی بالای خود در تفکیک بافت‌های نرم، امکان مشاهده دقیق ضایعات آندومتریوز را بدون نیاز به جراحی فراهم می‌کند. برخلاف سونوگرافی که به تجربه پزشک رادیولوژیست وابسته است، ام آر آی قادر به ثبت تصاویر استاندارد و قابل بازبینی می‌باشد. همچنین، این روش بر خلاف لاپاراسکوپی، غیرتهاجمی بوده و خطر کمتری برای بیمار به همراه دارد. یکی از ویژگی‌های برجسته ام آر آی، توانایی آن در شناسایی ضایعات عمقی آندومتریوز است. این نوع از آندومتریوز که به نام آندومتریوز عمقی شناخته می‌شود، می‌تواند بافت‌های اطراف رحم مانند مثانه، بخش پایانی روده بزرگ و رباط‌های نگهدارنده رحم را تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص دقیق و زودهنگام این ضایعات برای برنامه‌ریزی درمانی، به‌ویژه در جراحی‌های پیچیده، بسیار حیاتی است.

چگونه برای ام ار ای اماده شویم؟

برای ارزیابی آندومتریوز، ام آر آی لگنی معمولاً با و بدون تزریق ماده حاجب وریدی انجام می‌شود. ماده تزریقی مورد استفاده گادولینیوم است که برای بررسی درگیری احشاء مفید می‌باشد. لازم به ذکر است که ام آر آی آندومتریوز باید در فاز فولیکولی چرخه قاعدگی انجام شود، یعنی بین روزهای 6 تا 12 چرخه، تا ضخامت آندومتر در کمترین حد خود باشد و ارزیابی به راحتی صورت گیرد. شب قبل از انجام ام آر آی آندومتریوز، باید روغن کرچک برای تخلیه روده‌ها مصرف شود و پس از آن چیزی خورده نشود تا ام آر آی انجام شود.

بیشتربدانید: همه چیز درباره سونوگرافی تخصصی زنان

ازمایش خون چیست؟ چگونه ازمایش خون به تشخیص اندومتریوز کمک می کند؟

آزمایش خون برای اندازه‌گیری یا بررسی سلول‌ها، مواد شیمیایی، پروتئین‌ها یا سایر مواد موجود در خون شما استفاده می‌شود. یکی از رایج‌ترین انواع آزمایش‌های آزمایشگاهی است. آزمایش خون اغلب به عنوان بخشی از یک معاینه منظم انجام می‌شود. آزمایش خون همچنین برای موارد زیر استفاده می‌شود:

  • کمک به تشخیص بیماری‌ها وبیماری های خاص.
  • نظارت بر یک بیماری یا وضعیت طولانی مدت یک بیماری، مانند دیابت یا کلسترول بالا.
  • بررسی تاثیر درمان
  • بررسی کارکرد اندام ها. اندام‌هایی مانند کبد، کلیه‌ها، قلب و تیروئید شما می‌شود.
  • کمک به تشخیص مشکلات خونریزی یا لخته شدن خون.
  • بررسی اینکه آیا سیستم ایمنی بدن شما در مبارزه با عفونت‌ها مشکل دارد یا خیر

در طول آزمایش خون چه اتفاقی می‌افتد؟

یک پرستار یا پزشک باید از شما نمونه خون بگیرد. وقتی خونگیری از ورید انجام می‌شود، به آن خونگیری وریدی می‌گویند.

در طول خونگیری وریدی، یک متخصص آزمایشگاه یا یک پرستار، با استفاده از یک سوزن کوچک، از ورید بازوی شما نمونه خون می‌گیرد. پس از وارد کردن سوزن، مقدار کمی خون در یک لوله آزمایش یا ویال جمع‌آوری می‌شود. ممکن است هنگام ورود یا خروج سوزن کمی احساس سوزش کنید. این کار معمولاً کمتر از پنج دقیقه طول می‌کشد.

 

خونگیری وریدی رایج‌ترین روش برای انجام آزمایش خون است.

تشخیص اندومتریوز از طریق ازمایش خون

آزمایش تشخیص آندومتریوز  ممکن است با یک تست آزمایشگاهی به نام آنتی‌ژن سرطان انجام شود. این آزمایش معمولاً در موارد مشکوک به سرطان تخمدان به کار می‌رود، اما می‌تواند بیماری‌های دیگر دستگاه تناسلی زنان مانند آندومتریوز، فیبروم رحمی، تومورهای خوش‌خیم، سرطان آندومتر و سرطان لوله‌های فالوپ را نیز شناسایی کند. آزمایش آندومتریوز در مراحل پیشرفته این بیماری دقیق‌ترین نتایج را ارائه می‌دهد. با این حال، این آزمایش برای تشخیص قطعی بیماری به کار نمی‌رود. معمولاً زمانی که علائم و معاینه لگنی احتمال وجود آندومتریوز را نشان می‌دهند، این آزمایش نیز انجام می‌شود. نتیجه این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا تصمیم بگیرد آیا نیاز به بررسی‌های تهاجمی‌تر از طریق جراحی وجود دارد یا خیر.

 

بیشتر بدانید: تشخیص دقیق اندومتریوز با جدیدترین روش‌ها | مرکز تصویربرداری حکیم

لاپاراسکوپی چیست؟ و چگونه به تشخیص اندومتریوز کمک می کند؟

لاپاراسکوپی یک روش کمی تهاجمی است که داخل معده یا لگن شما را بررسی می‌کند. پزشکان از لاپاراسکوپی برای تشخیص بیماری‌های پزشکی یا انجام جراحی استفاده می‌کنند. جراحی با استفاده از لاپاراسکوپ، جراحی لاپاراسکوپی نامیده می‌شود. این روش به طور کلی ایمن‌تر از جراحی سنتی است

لاپاراسکوپی می‌تواند برای تشخیص بیماری‌هایی مانند آپاندیسیت، بیماری التهابی لگن، اندومتریوز و برخی سرطان‌ها مانند سرطان کبد و سرطان تخمدان استفاده شود.

همچنین برای جراحی و درمان بیماری‌هایی مانند موارد زیر استفاده می‌شود:

  • برداشتن اندام‌هایی مانند آپاندیس یا کیسه صفرا
  • ترمیم فتق یا پارگی یا خونریزی زخم معده
  • برداشتن اندام‌های آسیب‌دیده از سرطان، مانند تخمدان‌ها، پروستات یا کبد
  • درمان بارداری خارج رحمی
  • برداشتن رحم (هیسترکتومی) یا فیبروم
  • جراحی کاهش وزن

روند انجام لاپاراسکوپی چیست؟

لاپاراسکوپی روشی است که اکثرا پزشکان توصیه میکنند. اگر برای تشخیص یک بیماری لاپاراسکوپی انجام می‌دهید، معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر برای درمان یک بیماری جراحی انجام دهید، این مدت زمان بیشتر خواهد بود.

لاپاراسکوپی تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، بنابراین در طول عمل خواب خواهید بود و هیچ دردی احساس نخواهید کرد.

  • جراح برش کوچکی، معمولاً نزدیک ناف، ایجاد می‌کند.
  • از طریق برش، هوا به داخل شکم شما پمپ می‌شود تا جراح بتواند راحت‌تر داخل شکم شما را ببیند.
  • سپس یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر با دوربینی در داخل (لاپاراسکوپ) در برش قرار داده می‌شود تا تصاویر ویدیویی از داخل شکم شما روی صفحه نمایش داده شود.

اگر قرار است جراحی انجام دهید، ممکن است لازم باشد برش‌های کوچک‌تری در شکم شما ایجاد شود تا جراح بتواند ابزار خود را از طریق آن عبور دهد.

پس از اتمام، هوا از شکم شما خارج می‌شود و برش‌ها با بخیه یا گیره بسته می‌شوند و پانسمان روی آن قرار می‌گیرد

مزیت دیگر لاپاراسکوپی در آندومتریوز این است که تشخیص شما می‌تواند تأیید شود و درمان می‌تواند همزمان انجام شود. همچنین می‌تواند برخی از بیماری‌های دیگر را که ممکن است در علائم شما نقش داشته باشند، رد کند. اگر آندومتریوز در طول لاپاراسکوپی دیده شود، معمولاً نمونه‌ای برای بررسی زیر میکروسکوپ برداشته می‌شود. این کار تشخیص را تأیید می‌کند.

  • درمان شما به محل و میزان آن بستگی دارد.

لکه‌های آندومتریوز در سراسر لگن را می‌توان با جراحی (برش) برداشت یا با از بین بردن سلول‌ها با استفاده از دیاترمی (ابلیشن) درمان کرد. کیست‌های آندومتریوز در تخمدان‌ها (آندومتریوما) معمولاً برداشته می‌شوند، اگرچه گاهی اوقات ابلیشن انجام می‌شود.

مطالعات نشان داده‌اند که پنج سال پس از جراحی، تا 70 درصد از زنان هیچ مدرکی از بازگشت آندومتریوز نخواهند داشت.

با این حال، همه آندومتریوزها را نمی‌توان با لاپاراسکوپی درمان کرد. گاهی اوقات آندومتریوز بر اندام‌های دیگری مانند روده یا حالب (لوله‌ای از کلیه به مثانه) تأثیر می‌گذارد. در این صورت، ممکن است در آینده به جراحی دیگری نیاز داشته باشید. جراحی بیشتر احتمالاً شامل جراحان متخصص دیگری خواهد بود

قبل از عمل یا جراحی، این دستورالعمل‌ها را رعایت کنید:

  • بعد از نیمه‌شب روز قبل از عمل یا جراحی، چیزی نخورید، ننوشید (از جمله آب) یا سیگار نکشید.
  • لباس‌های گشاد بپوشید. کمی درد و گرفتگی شکم خواهید داشت.
  • در روز عمل، کفش‌های پاشنه کوتاه بپوشید. ممکن است به دلیل بیهوشی خواب‌آلود باشید و نتوانید روی پاهایتان بایستید.
  • هیچ گونه بدلیجات یا جواهر با خود نداشته باشید
  • اگر کاشت ناخن دارید ان را ریموو کنید
  • در طی عمل با خود همراه داشته باشید

بیوپسی چیست؟ و چگونه به تشخیص اندومتریوز کمک می کند؟

بیوپسی یکی از راه‌هایی است که پزشک کعالج شما برای تعیین آنچه در بدن شما می‌گذرد، استفاده می‌کند. در بیوپسی، پزشک نمونه‌هایی از بافت، سلول‌ها یا مایعات شما را برمی‌دارد تا یک آسیب‌شناس پزشکی بتواند آنها را برای علائم بیماری بررسی کند. پزشک ممکن است بیوپسی را برای تشخیص یا نظارت بر شرایط پزشکی یا برنامه‌ریزی درمان توصیه کنند. ممکن است اصطلاح “بیوپسی” را بشنوید و به “سرطان” فکر کنید، اما پزشکان برای تشخیص بسیاری از شرایط پزشکی، مانند موارد زیر، بیوپسی انجام می‌دهند:

  • اختلالات التهابی، مانند نفریت در کلیه یا کبد (هپاتیت).
  • عفونت‌ها، مانند سل.
  • اختلالات ایمنی، مانند پانکراتیت مزمن.
  • بیماری زخم معده.
  • اندومتریوز.

انواع بیوپسی

همه بیوپسی‌ها روش‌هایی برای به دست آوردن نمونه‌هایی از بافت و مایعات هستند، اما به روش‌های مختلفی انجام می‌شوند. پزشکان ممکن است بیوپسی را در مطب‌های پزشکی یا اتاق‌های عمل انجام دهند. انواع بیوپسی عبارتند از:

  • بیوپسی مغز استخوان: پزشکان از یک سوزن و سرنگ مخصوص بیوپسی برای به دست آوردن نمونه کوچکی از مغز استخوان استفاده می‌کنند. آنها برای تشخیص سرطان خون، اختلالات خونی و سایر بیماری‌ها، بیوپسی مغز استخوان انجام می‌دهند.
  • بیوپسی مخروطی: که با نام‌های کونیزاسیون  نیز شناخته می‌شود، پزشک بیوپسی مخروطی را برای برداشتن بافت غیرطبیعی از دهانه رحم شما انجام می‌دهند. بیوپسی مخروطی ممکن است سرطان دهانه رحم یا دیسپلازی دهانه رحم را که می‌تواند منجر به سرطان شود، تشخیص دهد.
  • بیوپسی برشی: در این روش‌ها، پزشکان برش‌ها یا بریدگی‌هایی در بدن شما ایجاد می‌کنند تا بافت را از داخل بدن شما خارج کنند. بیوپسی برشی شامل برداشتن کل توده‌ها یا نواحی مشکوک است. بیوپسی برشی شامل گرفتن نمونه‌های بافتی از توده‌ها یا نواحی مشکوک است.
  • بیوپسی مایع یا بافت برداری مایع: این آزمایش  از طریق خون، علائم سلول‌های سرطانی را تشخیص می‌دهد.
  • بیوپسی سوزنی: پزشکان از بیوپسی سوزنی برای استخراج سلول‌ها، مایع یا بافت‌ها استفاده می‌کنند. پزشک شما ممکن است در صورت احساس توده یا برآمدگی غیرمعمول در بدن شما یا در صورت تشخیص مشکلات احتمالی در آزمایش‌های تصویربرداری، بیوپسی سوزنی را تجویز کند.
  • بیوپسی پانچ: پزشکان از یک دستگاه مخصوص برای برداشتن بافتی که ممکن است سرطانی باشد استفاده می‌کنند. پزشکان از یک دستگاه مخصوص استفاده می‌کنند که سوراخی در سطح پوست شما ایجاد می‌کند.
  • بیوپسی غده لنفاوی: پزشکان این روش را انجام می‌دهند تا ببینند آیا سلول‌های سرطانی از تومور اولیه گسترش یافته‌اند یا خیر.
  • بیوپسی تراشیدن: پزشکان از تیغ برای تراشیدن نمونه کوچکی از سلول‌های پوست برای تشخیص سرطان پوست استفاده می‌کنند

چگونه بیوپسی به تشخیص اندومتریوز کمک میکند؟

بیوپسی آندومتر یک روش سریع و ایمن است که معمولاً در مطب پزشک انجام می‌شود. در طول بیوپسی، پزشک شما یک قطعه کوچک از بافت پوشش رحم شما را برمی‌دارد.  پس از آن، یک تکنسین آزمایشگاه بافت را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند تا وجود هرگونه سلول غیرطبیعی را بررسی کند. این به پزشک شما کمک می‌کند تا هرگونه مشکلی در رحم شما، مانند علائم سرطان را تشخیص دهد.

  • این روش حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و اغلب در صورت مشاهده موارد غیرعادی در سونوگرافی یا آزمایش پاپ اسمیر، به عنوان پیگیری انجام می‌شود.

در موارد نادر، بیوپسی آندومتر را می‌توان با بیهوشی نیز انجام داد. اغلب اوقات، می‌توانید این آزمایش را در مطب پزشک انجام دهید. نیازی به بیهوشی نخواهید داشت، اما پزشک ممکن است پیشنهاد کند که 30 دقیقه قبل از مراجعه، یک مسکن بدون نسخه مصرف کنید.

  • این عمل معمولاً 10 تا 15 دقیقه طول می‌کشد.

شما روی تخت معاینه دراز می‌کشید و پاهایتان را روی رکاب قرار می‌دهید، درست مانند آزمایش پاپ اسمیر. پزشک وسیله‌ای به نام اسپکولوم را وارد واژن شما می‌کند. این وسیله در طول عمل، واژن را باز نگه می‌دارد.

پس از تمیز کردن دهانه رحم، پزشک یک ابزار بسیار نازک و انعطاف‌پذیر را برای جمع‌آوری آرام نمونه بافت از پوشش داخلی (آندومتر) رحم وارد می‌کند. تا بتواند بیوپسی را انجام دهد. هنگام انجام این کار، ممکن است ابزاری را نیز روی دهانه رحم شما قرار دهد تا به نگه داشتن آن در جای خود کمک کند. ممکن است هنگام قرار دادن آن، احساسی مشابه نیشگون داشته باشید.

سپس این نمونه به آزمایشگاه ارسال می‌شود تا بتوان آن را زیر میکروسکوپ بررسی و از نظر سلول‌های غیرطبیعی مانند سرطان آزمایش کرد

چگونه برای بیوپسی اماده شویم؟

بیشتر بیوپسی‌های سوزنی در محیط سرپایی و با حداقل آمادگی انجام می‌شوند. وقتی نوبت بیوپسی خود را تعیین می‌کنید، نکات تکمیلی در مورد آمادگی برای عمل بیوپسی دریافت خواهید کرد.

  • اگر قرار است بیوپسی سوزنی یا جراحی داشته باشید، از پزشک خود بپرسید که آیا لازم است قبل از عمل مصرف هرگونه دارویی را متوقف کنید یا خیر.
  • شاید لازم باشید که هشت ساعت قبل از بیوپسی چیزی نخورید و ننوشید. با این حال، می‌توانید داروهای معمول خود را مصرف کنید.
  • اگر دیابت دارید و انسولین مصرف می‌کنید، از پزشک خود بپرسید که آیا نیاز به تنظیم دوز معمول انسولین خود دارید یا خیر.
  • قبل از بیوپسی سوزنی، در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید، از جمله مکمل‌های گیاهی، به پزشک خود اطلاع دهید. هرگونه آلرژی، به ویژه به بیهوشی را یادداشت کنید. پزشک ممکن است به شما بگوید که قبل از عمل، مدتی مصرف آسپرین یا رقیق‌کننده خون را متوقف کنید.
  • همچنین، در مورد بیماری‌های اخیر و سایر شرایط پزشکی به پزشک خود اطلاع دهید.
  • زنان همیشه باید در صورت احتمال بارداری به پزشک خود اطلاع دهند. پزشکان برخی از روش‌هایی که از هدایت تصویری استفاده می‌کنند را در دوران بارداری انجام نمی‌دهند، زیرا تابش می‌تواند برای جنین مضر باشد. برای اطلاعات بیشتر در مورد بارداری و اشعه ایکس به صفحه ایمنی در برابر تابش مراجعه کنید.
  • ممکن است بخواهید کسی شما را همراهی کند و پس از آن شما را به خانه برساند. در صورت دریافت آرام‌بخش، این امر ضروری خواهد بود.
  • آمادگی برای انجام بیوپسی برای کودکان نیز مشابه خواهد بود. اگر فرزند شما تحت عمل بیوپسی قرار می‌گیرد، پزشک دستورالعمل‌هایی را در اختیار شما قرار خواهد داد

بیشتر بدانید:سونوگرافی مپینگ اندومتریوز

اینفوگرافیک بیوپسی چیست؟

سونوگرافی ترانس واژینال چیست؟ چگونه به تشخیص اندومتریوز کمک می کند

سونوگرافی ترانس واژینال یک آزمایش تصویربرداری است که به پزشک شما اجازه می‌دهد رحم، دهانه رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌های شما را ببیند. این روش می‌تواند رشد غیرطبیعی بافت‌ها را نشان دهد و به یافتن علت درد یا خونریزی نامنظم کمک کند. پزشک شما همچنین ممکن است از آن برای بررسی بارداری یا نظارت بر بارداری شما استفاده کند.

در طول سونوگرافی ترانس واژینال، پزشک شما یک میله کوچک و نازک را وارد واژن شما می‌کند. میله با ژل پوشانده شده است تا به راحتی وارد شود. این میله از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری استفاده می‌کند که پزشک شما می‌تواند آنها را مشاهده کند و برای بررسی بیشتر بیماری شما از ان استفاده کند.

چرا به سونوگرافی ترانس واژینال نیاز دارم؟

سونوگرافی ترانس واژینال یک آزمایش تصویربرداری است که به پزشک شما اجازه می‌دهد رحم، دهانه رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌های شما را ببیند. این روش می‌تواند رشد غیرطبیعی بافت‌ها را نشان دهد و به یافتن علت درد یا خونریزی نامنظم کمک کند. پزشک شما همچنین ممکن است از آن برای بررسی بارداری یا نظارت بر بارداری شما استفاده کند.

در طول سونوگرافی ترانس واژینال، پزشک شما یک میله کوچک و نازک را وارد واژن شما می‌کند. میله با ژل پوشانده شده است تا به راحتی وارد شود. این میله از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری استفاده می‌کند که پزشک شما می‌تواند آنها را مشاهده کند و برای بررسی بیشتر بیماری شما از ان استفاده کند.

هیستروسکوپی چیست؟ چگونه به تشخیص اندومتریوز کمک می کند

هیستروسکوپی عمدتاً برای شناسایی و درمان دلایل خونریزی غیرطبیعی رحم به کار می‌رود. این روش به جراح امکان می‌دهد تا با استفاده از ابزاری به نام هیستروسکوپ، داخل رحم شما را بررسی کند. هیستروسکوپ یک لوله باریک و دارای نور است که جراح آن را از طریق واژن وارد می‌کند تا دهانه رحم و داخل رحم شما را معاینه کند.

هیستروسکوپی می‌تواند هم بخشی از فرآیند تشخیص و هم بخشی از فرآیند درمان باشد.

هیستروسکوپی تشخیصی چیست؟

هیستروسکوپی تشخیصی به شناسایی ناهنجاری‌های ساختاری در رحم شما که ممکن است منجر به خونریزی غیرطبیعی شوند، می‌پردازد. همچنین، هیستروسکوپی ممکن است برای تأیید نتایج آزمایش‌های دیگر مانند سونوگرافی یا هیستروسالپنگوگرافی  به کار رود. یک آزمایش رنگ با استفاده از اشعه ایکس است که برای بررسی انسداد لوله‌های فالوپ شما استفاده می‌شود. انسداد در لوله‌های فالوپ می‌تواند بارداری را دشوار کند.

هیستروسکوپی جراحی چیست

هیستروسکوپی جراحی به منظور درمان ناهنجاری‌هایی که در طول هیستروسکوپی تشخیصی شناسایی شده‌اند، انجام می‌شود. پزشک شما ممکن است همزمان هیستروسکوپی تشخیصی و جراحی را انجام دهد تا از نیاز به جراحی دوم جلوگیری کند. در طول این فرآیند، جراح از ابزاری برای برداشتن ناهنجاری‌هایی که ممکن است منجر به خونریزی غیرطبیعی رحم شوند، استفاده می‌کند.

چرا به هیستروسکوپی نیاز دارم؟

هیستروسکوپی عمدتاً برای تشخیص و درمان مشکلاتی که باعث خونریزی غیرطبیعی رحم، خونریزی شدید قاعدگی، لکه‌بینی نامنظم بین دوره‌ها و خونریزی پس از یائسگی می‌شوند، به کار می‌رود.

پزشک شما ممکن است برای تشخیص و درمان مشکلات رحمی زیر، هیستروسکوپی را انجام دهد:

  • پولیپ‌ها و فیبروم‌ها: هیستروسکوپی برای شناسایی و برداشتن این ناهنجاری‌های ساختاری رحم استفاده می‌شود. برداشتن جراحی پولیپ به عنوان پولیپکتومی هیستروسکوپی شناخته می‌شود و برداشتن جراحی فیبروم به عنوان میومکتومی هیستروسکوپی شناخته می‌شود.
  • چسبندگی‌ها: چسبندگی‌های داخل رحمی که به نام سندرم آشرمن نیز شناخته می‌شوند، نوارهایی از بافت اسکار هستند که می‌توانند درون رحم شما شکل بگیرند و ممکن است باعث تغییراتی در جریان قاعدگی و ناباروری شوند. هیستروسکوپی می‌تواند به پزشک شما در شناسایی و حذف این چسبندگی‌ها یاری رساند.
  • سپتوم‌ها: هیستروسکوپی می‌تواند به تشخیص اینکه آیا شما دارای سپتوم رحمی، یک ناهنجاری (نقص) مادرزادی رحم هستید یا خیر، کمک کند.

هیستروسکوپی همچنین ممکن است برای موارد زیر به کار رود:

  • شناسایی علت سقط جنین‌های مکرر یا مشکلات باروری
  • پیدا کردن دستگاه داخل رحمی.
  • برداشن بافت جفت پس از زایمان.

چه کسی برای هیستروسکوپی مناسب است؟

پزشک شما سوابق پزشکی‌تان را بررسی کرده و وضعیت سلامتی فعلی‌تان را ارزیابی می‌کند تا تعیین کند آیا هیستروسکوپی برای شما مناسب است یا خیر. اگرچه هیستروسکوپی مزایای زیادی دارد، اما برای همه افراد مناسب نیست. به عنوان مثال، اگر شرایط زیر را دارید، نباید هیستروسکوپی انجام دهید:

  • در حال حاضر باردار هستید.
  • عفونت لگنی دارید.

هیستروسکوپی به فهم تغییرات در حفره آندومتر که منجر به تشکیل ضایعات آندومتریوز می‌شود، کمک می‌کند.

به گفته دکتر سکین، جراحی آندومتریوز باید همیشه با واژینوسکوپی و ارزیابی هیستروسکوپی حفره آندومتر آغاز شود.

چه زمانی برای انجام هیستروسکوپی مناسب‌تر است؟

انجام هیستروسکوپی بلافاصله پس از پایان دوره قاعدگی و در اوایل فاز فولیکولی توصیه می‌شود. این زمان به دلیل نازک‌تر بودن لایه آندومتر، مشاهده آن را آسان‌تر می‌کند. اگرچه اواسط فاز فولیکولی زمان مناسبی برای این کار است، اما هیستروسکوپی در هر مرحله‌ای از چرخه قابل انجام است.

 

بیشتر بدانید:درباره سونوگرافی هیستروگرافی

سوالات متداول راجب تشخیص اندومتریوز

درمان اندومتریوز با سیر

مصرف پودر سیر گرم می‌تواند به کاهش درد در زنان مبتلا به اندومتریوز کمک کند. همچنین سیر با کاهش تکثیر سلول‌های اندومتریوز و کاهش تولید استروژن، ممکن است در بهبود علائم بیماری مؤثر باشد.

آیا اندومتریوز باعث مرگ می‌شود؟

به‌طور کلی اندومتریوز بیماری کشنده‌ای نیست، اما در موارد بسیار نادر، اگر به عفونت گسترده یا التهاب شدید منجر شود، ممکن است خطر عفونت خون ایجاد کند که نیاز به درمان فوری دارد.

قرص ال‌دی برای درمان اندومتریوز

قرص ال‌دی یکی از داروهای پرمصرف در درمان اندومتریوز است که معمولاً توسط پزشک تجویز می‌شود. این قرص با تنظیم سطح هورمون‌ها می‌تواند از رشد ضایعات اندومتریوز جلوگیری کرده و موجب کاهش درد و منظم‌تر شدن قاعدگی شود.

آمپول درمان اندومتریوز

آمپول تریپتورلین یکی از داروهای اصلی درمان اندومتریوز است. این دارو با کاهش سطح هورمون‌های جنسی مانند استروژن، رشد سلول‌های اندومتریوز را کنترل کرده و علائم بیماری را کاهش می‌دهد.

 

علت اندومتریوز چیست؟

علت دقیق اندومتریوز هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما عواملی مانند پولیپ‌های رحمی، ناهنجاری‌های ساختاری رحم یا مشکلات سیستم ایمنی می‌توانند در بروز این بیماری نقش داشته باشند.

بهترین زمان سونوگرافی برای تشخیص اندومتریوز

بهترین زمان انجام سونوگرافی برای تشخیص اندومتریوز، فاز فولیکولار چرخه قاعدگی است؛ یعنی حدود روزهای ۶ تا ۱۰ سیکل قاعدگی (۱ تا ۵ روز پس از پایان خونریزی). در این زمان، بررسی ضایعات اندومتریوز با دقت بیشتری انجام می‌شود.

تشخیص اندومتریوز در مرکز تخصصی تصویربرداری حکیم

اندومتریوز یک بیماری التهابی مزمن است که با حضور بافت شبیه آندومتر بیرون از رحم همراه است و می‌تواند منجر به درد لگنی مزمن، ناباروری و مشکلات عملکردی در دستگاه گوارش و ادراری شود. تشخیص زودهنگام و دقیق برای برنامه‌ریزی درمان (دارویی یا جراحی) و کاهش آسیب اعضای مجاور حیاتی است. مراکز تصویربرداری تخصصی مانند «حکیم» نقش محوری در نقشه‌برداری بیماری و تعیین گستره آن دارند.

رویکرد تشخیصی: نقش بالینی و تصویربرداری
تشخیص اندومتریوز ترکیبی از شرح حال بالینی، معاینهٔ هدفمند و تصویربرداری است. در بسیاری از دستورالعمل‌های بین‌المللی تصویربرداری (از جمله ESHRE و NICE)، استفاده از سونوگرافی ترانس واژینال تخصصی (TVUS) به‌عنوان روش خط اول برای شناسایی کیست‌های آندومتریوم و ضایعات نفوذی عمیق توصیه شده است؛ در موارد پیچیده یا برای ارزیابی کامل گسترهٔ بیماری، MRI تکمیلی پیشنهاد می‌شود.

چه زمانی بیمار را برای تصویربرداری به مرکز حکیم ارجاع دهیم؟
  • درد لگنی مزمن، دیسمنورهٔ مقاوم به درمان، دیسپارونیا عمقی.
  • اختلالات باروری یا یافته‌های غیرطبیعی معاینهٔ لگن.
  • علائم گوارشی (دیسکزی، خون در مدفوع) یا ادراری (دیسوری) که احتمال درگیری رکتوم/سیگموئید یا مثانه را می‌دهد.
    ارجاع زودهنگام به کاهش فاصلهٔ بین شروع علائم و تشخیص کمک می‌کند؛ دستورالعمل‌های جدید تأکید بر کاهش تأخیر تشخیصی دارند.

پروتکل تصویربرداری در مرکز حکیم

سونوگرافی ترانس‌واژینال تخصصی (TVUS) — پروتکل و مزایا

  • پرسونل و تجهیزات: اسکن باید توسط کارشناس/رادیولوژیست یا سونولوژیست آموزش‌دیده برای اندومتریوز و با دستگاه‌های داپلر و پروب واژینال با فرکانس مناسب انجام شود.
  • رویهٔ استاندارد (IDEA): استفاده از پروتکل استاندارد شده IDEA برای گزارش‌نویسی و اندازه‌گیری ضایعات توصیه می‌شود تا قابلیت تکرار گزارش و هماهنگی با تیم جراحی فراهم گردد. TVUS در تشخیص ضایعات نفوذی و آندومتریوماها دقت بالایی دارد؛ در برخی مطالعات تخصصی، در دستان اپراتور آموزش‌دیده، TVUS در مقابل MRI عملکرد بسیار خوبی از خود نشان داده است.
  • آمادگی بیمار: تخلیهٔ مثانه، توضیح دربارهٔ درد احتمالی و رضایت آگاهانه.

  MRI لگن پروتکل و کاربردها

  • چه زمانی MRI؟ وقتی نیاز به ارزیابی وسیع‌تر لگن، درگیری اندام‌های فراپلوی، یا هنگام عدم قطعیت در سونوگرافی وجود دارد؛ یا پیش‌عملیاتی برای برنامه‌ریزی جراحی پیچیده.
  • پروتکل پیشنهادی: تصاویر چندمحوری T2-weighted، T1-weighted با و بدون فتاژ چربی (T1-FS) و در صورت نیاز تصاویر با کنتراست؛ آماده‌سازی شامل پرهیز جزئی، آنتی‌پریستالیتیک در صورت لزوم و پر یا خالی نگه‌داشتن مثانه طبق پروتکل محلی. MRI برای ارزیابی درگیری رکتوسیگموئید، مثانه، حالب و ساختارهای خارج‌رحمی بسیار مفید است.

گزارش‌دهی استاندارد (چه چیزهایی باید در گزارش تصویربرداری ذکر شود)
  • محل/اندازه/تعداد اندومتریوماها (کیست‌های تخمدان).
  • وجود یا عدم وجود ضایعات نفوذی عمیق (DIE) و محل دقیق (رکتوواژینال، رکتوس، مثانه، حالب، لیگامان‌های ساکروتوبریکال و…).
  • انسداد حالب یا هیدرونفروز (در صورت وجود) — این موارد فوریتی جراحی دارند.
  • تطبیق گزارش با سیستم‌های استاندارد (مثلاً استفاده از واژگان و معیارهای IDEA و ESHRE) به تصمیم‌گیری تیم جراحی کمک می‌کند.

اگر به دنبال انجام الاستوگرافی تخصصی کبد با دقت بالا هستید، مرکز تصویربرداری حکیم یکی از بهترین گزینه‌ها برای انجام این آزمایش است.

دقت تشخیصی: سونوگرافی
مطالعات و مرورهای سیستماتیک نشان می‌دهند که سونوگرافی ترانس‌واژینال تخصصی و MRI هر دو در تشخیص اندومتریوم‌ها و ضایعات نفوذی دقت بالایی دارند؛ انتخاب بین آنها بستگی به دسترسی، تجربهٔ اپراتور و هدف تصویربرداری دارد. در کل، در مراکز با اپراتور آموزش‌دیده، TVUS می‌تواند از نظر هزینه و دسترسی خط اول باشد و MRI برای موارد پیچیده یا نقشه‌برداری پیش‌عملیاتی استفاده می‌شود.

مسیر تشخیصی پیشنهادی در مرکز حکیم (گام‌به‌گام)
  • غربالگری بالینی اولیه: شرح حال، معاینه و پرسشنامهٔ درد/ناباروری.
  • TVUS تخصصی (IDEA-protocol) به‌عنوان خط اول.
  • در صورت نیاز یا عدم قطعیت → MRI لگن با پروتکل اندومتریوز.
  • گزارش جامع تصویربرداری و کنفرانس میان‌رشته‌ای (رادیولوژیست، زنان، لاپاراسکوپیست).
  • برنامه‌ریزی درمانی (طبّی یا جراحی) به‌صورت فردی‌سازی‌شده.
مسیر تشخیص اندومتریوز در کلینیک حکیم

نکات عملی برای بهبود تجربهٔ بیمار و کیفیت تصویربرداری
  • وبت‌دهی با پیش‌اطلاع‌گیری دربارهٔ مصرف داروها و آمادگی لازم.
  • امکان حضور نتایج تصویربرداری در قالب گزارش تصویری و نقشهٔ جراحی برای جراح.
  • پیگیری طولانی‌مدت بیماران مبتلا به شکل‌های شدید برای پیشگیری از عوارض کلیوی یا مخاطی.

نتیجه گیری
مرکز تخصصی تصویربرداری حکیم می‌تواند با به‌کارگیری پروتکل‌های استاندارد بین‌المللی (IDEA برای سونوگرافی، پروتکل MRI مطابق ESUR/استانداردهای مطرح) و گزارش‌دهی ساختاریافته، نقش محوری در تشخیص دقیق و هدایت درمان بیماران مبتلا به اندومتریوز ایفا کند. ترکیب تجربهٔ اپراتور، تجهیزات مناسب و گزارش‌نویسی استاندارد، کیفیت تشخیص و نتایج درمانی را بهبود می‌بخشد.
سؤالات پرتکرار دربارهٔ تشخیص اندومتریوز

TVUS بهتر است یا MRI؟

در بسیاری از موارد، سونوگرافی ترانس‌واژینال تخصصی (TVUS) روش خط اول برای تشخیص اندومتریوز است. MRI زمانی کاربرد دارد که گسترهٔ بیماری یا محل درگیری نیاز به ارزیابی وسیع‌تر داشته باشد، یا وقتی هدف، برنامه‌ریزی دقیق پیش‌عملیاتی است.

 

آیا تصویربرداری می‌تواند جای لاپاراسکوپی را بگیرد؟

تصویربرداری‌های مدرن مانند TVUS و MRI در بسیاری از موارد می‌توانند محل و شدت ضایعات اندومتریوز را با دقت بالا مشخص کنند. با این حال، در صورت نیاز به نمونه‌برداری یا درمان قطعی، لاپاراسکوپی همچنان نقش تشخیصی و درمانی مهمی دارد.

آیا سونوگرافی اندومتریوز دردناک است؟

سونوگرافی ترانس‌واژینال معمولاً بدون درد است، اما در برخی بیماران مبتلا به اندومتریوز شدید ممکن است اندکی ناراحتی احساس شود. در مرکز تصویربرداری حکیم، اپراتورهای آموزش‌دیده تلاش می‌کنند تا تجربهٔ بیمار را تا حد امکان راحت و دقیق کنند.

مقالات مرجع و علمی
نکته: مقالات فوق از منابع معتبر علمی مانند PubMed، ScienceDirect، PMC، Radiology و مجلات تخصصی انتخاب شده‌اند. برای مشاهده کامل هر مقاله روی لینک مربوطه کلیک کنید.

MRI اندومتریوز؛ نقش MRI در تشخیص و نقشه‌برداری اندومتریوز عمیق

✓

تأیید شده توسط پزشک

این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم این مقاله توسط تیم تخصصی مرکز تصویربرداری حکیم و پزشکان حوزه تصویربرداری زنان از نظر علمی بررسی شده و بر اساس جدیدترین منابع پزشکی و دستورالعمل‌های روز نگارش شده است.

اندومتریوز بیماری‌ای است که در آن بافتی شبیه آندومتر در خارج از رحم وجود دارد و می‌تواند بخش‌های مختلف لگن و گاهی نواحی خارج از لگن را درگیر کند. تشخیص آن همیشه فقط بر اساس یک آزمایش یا یک تصویر انجام نمی‌شود و پزشک مجموعه‌ای از علائم، سابقه پزشکی، معاینه و یافته‌های تصویربرداری را در کنار یکدیگر ارزیابی می‌کند. در سال‌های اخیر، سونوگرافی تخصصی ترانس‌واژینال و MRI لگن نقش مهمی در شناسایی و تعیین گستره برخی انواع اندومتریوز، به‌ویژه اندومتریوز عمیق، پیدا کرده‌اند.

پاسخ کوتاه: MRI برای همه افراد مشکوک به اندومتریوز ضروری نیست. معمولاً سونوگرافی ترانس‌واژینال یکی از بررسی‌های مهم اولیه است و MRI می‌تواند در موارد انتخاب‌شده، مانند شک به اندومتریوز عمیق، نتیجه نامشخص یا منفی سونوگرافی در فرد علامت‌دار، یا برنامه‌ریزی پیش از برخی مداخلات، اطلاعات تکمیلی درباره محل و گستره بیماری فراهم کند.

+ راهنمایی و نوبت‌دهی مرکز تصویربرداری حکیم

برای انجام تصویربرداری نیاز به راهنمایی دارید؟

اگر درباره انجام آزمایش، آمادگی قبل از مراجعه یا انتخاب روش مناسب سؤال دارید، می‌توانید برای دریافت راهنمایی با مرکز تصویربرداری حکیم در تماس باشید.

✓ راهنمایی قبل از مراجعه ✓ پاسخ به سؤالات بیماران ✓ خدمات تخصصی تصویربرداری

آیا MRI بهترین روش تشخیص اندومتریوز است؟

نه لزوماً.

هیچ روش تصویربرداری واحدی برای همه بیماران «بهترین» نیست. انتخاب روش بررسی به علائم، نوع احتمالی اندومتریوز، شرایط فرد، یافته‌های معاینه و نظر پزشک بستگی دارد. در راهنماهای جدید، سونوگرافی ترانس‌واژینال نقش مهمی در بررسی افراد مشکوک به اندومتریوز دارد. برای ارزیابی اندومتریوز عمیق نیز سونوگرافی تخصصی یا MRI لگن می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. MRI به‌خصوص زمانی ارزشمند است که پزشک نیاز داشته باشد گستره درگیری لگنی و ارتباط ضایعات با ساختارهای اطراف را با جزئیات بیشتری بررسی کند.

چه زمانی ممکن است MRI اندومتریوز درخواست شود؟

MRI معمولاً بر اساس سؤال بالینی مشخص درخواست می‌شود، نه صرفاً به دلیل وجود درد لگنی. بر اساس Consensus جدید ESUR، MRI می‌تواند در شرایطی مانند این موارد مطرح شود:

  • سونوگرافی ترانس‌واژینال نتیجه قطعی ارائه نکرده باشد.
  • سونوگرافی منفی باشد اما بیمار همچنان علائم مشکوک داشته باشد.
  • بیمار کاندید جراحی یا مداخله درمانی باشد و نقشه دقیق‌تری از بیماری مورد نیاز باشد.
  • بعد از جراحی، علائم همچنان ادامه داشته باشند.
  •  در بعضی افراد انجام TVS مناسب یا امکان‌پذیر نباشد.
    تصمیم نهایی درباره انجام MRI باید بر اساس شرایط هر بیمار توسط پزشک گرفته شود.

MRI در اندومتریوز عمیق چه اطلاعاتی می‌دهد؟

در اندومتریوز عمیق (Deep Endometriosis یا DE) هدف تصویربرداری فقط پیدا کردن یک ضایعه نیست. رادیولوژیست ممکن است بررسی کند بیماری در چه قسمت‌هایی از لگن دیده می‌شود و چه ارتباطی با ساختارهای اطراف دارد. در یک ارزیابی تخصصی ممکن است نواحی مختلفی مانند تخمدان‌ها، فضای خلف رحم، لیگامان‌های رحمی‌خاجی، واژن، مثانه، حالب‌ها و بخش‌هایی از روده مورد توجه قرار گیرند. درگیری هر یک از این مناطق می‌تواند اطلاعات مهمی برای تیم درمان، به‌خصوص در صورت برنامه‌ریزی جراحی، فراهم کند.

نقشه‌برداری اندومتریوز در MRI یعنی چه؟

«نقشه‌برداری» به این معناست که گزارش تصویربرداری فقط عبارت «اندومتریوز وجود دارد» را ذکر نکند. در یک گزارش تخصصی، محل درگیری، اندازه بعضی ضایعات و ارتباط آنها با ساختارهای مجاور ممکن است به شکل سیستماتیک توصیف شود.

Consensus جدید ESUR توصیه می‌کند بررسی MRI اندومتریوز عمیق با یک رویکرد ناحیه‌ای یا compartment-based انجام شود تا ارتباط میان رادیولوژیست، متخصص زنان و جراح دقیق‌تر باشد. این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که احتمال درگیری چند ناحیه لگن وجود داشته باشد.

تفاوت ام ار ای با سونوگرافی ترانس واژینال

MRI اندومتریوز چه تفاوتی با سونوگرافی تخصصی دارد؟

سونوگرافی تخصصی و MRI رقیب یکدیگر نیستند. هرکدام بسته به سؤال بالینی می‌توانند نقش متفاوتی داشته باشند. سونوگرافی ترانس‌واژینال تخصصی می‌تواند در ارزیابی تخمدان‌ها، اندومتریوما و بسیاری از اشکال اندومتریوز عمیق بسیار مفید باشد و امکان ارزیابی پویا و حرکت ساختارهای لگنی را نیز فراهم کند.

MRI لگن میدان دید وسیع‌تری ارائه می‌دهد و در بعضی بیماران برای بررسی گستره درگیری و نقشه‌برداری بیماری پیش از درمان یا جراحی اطلاعات تکمیلی فراهم می‌کند.

بنابراین انتخاب میان TVS و MRI باید بر اساس شرایط بیمار و سؤال پزشک انجام شود و در بعضی موارد استفاده از هر دو روش می‌تواند مکمل یکدیگر باشد.

برای آشنایی با سونوگرافی تخصصی اندومتریوز می‌توانید به صفحه مربوط به مپینگ اندومتریوز در مرکز تصویربرداری حکیم مراجعه کنید.

MRI اندومتریوز چگونه انجام می‌شود؟

MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر دقیق از بافت‌های بدن استفاده می‌کند و از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند.

در MRI اختصاصی اندومتریوز، تصویربرداری باید بر اساس یک پروتکل مناسب برای بررسی لگن انجام شود.

Consensus سال 2025 انجمن اروپایی رادیولوژی اوروژنیتال یا ESUR بر استفاده از توالی‌های تصویربرداری استاندارد، از جمله تصاویر T2-weighted در چند صفحه، تصاویر T1-weighted و توالی مناسب برای مشاهده کلیه‌ها تأکید می‌کند. هدف از این استانداردسازی این است که نواحی مهم به‌صورت منظم ارزیابی شوند و گزارش برای پزشک معالج و جراح قابل استفاده‌تر باشد.

آیا قبل از MRI اندومتریوز آمادگی لازم است؟

ممکن است بله، اما دستور آمادگی باید از همان مرکز تصویربرداری دریافت شود زیرا پروتکل مراکز می‌تواند متفاوت باشد.

در Consensus جدید ESUR مواردی مانند آمادگی روده، محدودیت خوردن قبل از تصویربرداری، استفاده از داروهای کاهش‌دهنده حرکات روده در صورت مناسب بودن و پرشدگی متوسط مثانه در پروتکل مطرح شده‌اند. بنابراین توصیه نمی‌شود بیمار بر اساس مطالب اینترنتی شخصاً دارو مصرف کند یا مثانه را کاملاً خالی یا بیش از حد پر نگه دارد. مرکز تصویربرداری باید دستور آمادگی متناسب با پروتکل خود را پیش از مراجعه در اختیار بیمار قرار دهد.

در MRI اندومتریوما چه چیزهایی ممکن است دیده شود؟

اندومتریوما نوعی کیست مرتبط با اندومتریوز است که معمولاً در تخمدان ایجاد می‌شود.

در MRI، رادیولوژیست ترکیبی از ویژگی‌های تصویری را ارزیابی می‌کند. برای مثال، وجود سیگنال بالا در برخی توالی‌های T1 با سرکوب چربی و الگوهای خاص سیگنال در T2 می‌تواند در ارزیابی اندومتریوما کمک‌کننده باشد. یکی از اصطلاحاتی که در گزارش‌های تخصصی ممکن است دیده شود T2 shading است. با این حال، هیچ علامت تصویری منفردی نباید خارج از Context سایر یافته‌ها به‌عنوان تشخیص قطعی تفسیر شود

MRI اندومتریوز عمیق چه نواحی‌ای را بررسی می‌کند؟

بررسی دقیق به سؤال بالینی بستگی دارد، اما در نقشه‌برداری اندومتریوز عمیق ممکن است ساختارهای مختلف لگنی به‌صورت سیستماتیک ارزیابی شوند. از جمله می‌توان به تخمدان‌ها و ضمائم، لیگامان‌های رحمی‌خاجی، فضای پشت رحم، دیواره واژن، مثانه و محل اتصال حالب‌ها، رکتوم و سیگموئید و بخش‌های جانبی لگن اشاره کرد.
در Consensus ESUR برای برخی نواحی حتی توصیه شده مواردی مانند اندازه ضایعه، موقعیت دقیق یا فاصله آن از ساختارهای مهم در گزارش ذکر شود.

نکاتی که در گزارش ام ار ای اندومتریوز گفته میشود

آیا MRI طبیعی، اندومتریوز را رد می‌کند؟

خیر.

یک MRI طبیعی نمی‌تواند همه اشکال اندومتریوز را رد کند. به‌خصوص ضایعات سطحی ممکن است در تصویربرداری دیده نشوند. راهنماهای بالینی نیز تأکید می‌کنند که نتیجه طبیعی سونوگرافی یا MRI لزوماً به معنی نبود اندومتریوز نیست. اگر علائم همچنان مطرح‌کننده بیماری باشند، پزشک بر اساس شرایط بیمار می‌تواند بررسی یا درمان بیشتری را پیشنهاد کند.

جمع‌بندی

ام آر آی یکی از ابزارهای مهم در ارزیابی و نقشه‌برداری اندومتریوز عمیق است، اما برای همه بیماران اولین یا تنها روش تشخیص محسوب نمی‌شود سونوگرافی تخصصی، ام آر آی ارزیابی بالینی و در موارد انتخاب‌شده لاپاراسکوپی، هرکدام می‌توانند در بخش متفاوتی از مسیر تشخیص و درمان نقش داشته باشند ارزش ام آر آی زمانی بیشتر می‌شود که با پروتکل مناسب، بررسی سیستماتیک نواحی لگن و تفسیر توسط فرد دارای تجربه در تصویربرداری زنان انجام شود اگر پزشک برای شما ام آر آی لگن، سونوگرافی تخصصی یا مپینگ اندومتریوز درخواست کرده است، می‌توانید برای اطلاع از آمادگی قبل از تصویربرداری، نحوه انجام بررسی و دریافت نوبت با مرکز تصویربرداری حکیم در ارتباط باشید

+ راهنمایی و نوبت‌دهی مرکز تصویربرداری حکیم

برای انجام تصویربرداری نیاز به راهنمایی دارید؟

اگر درباره انجام آزمایش، آمادگی قبل از مراجعه یا انتخاب روش مناسب سؤال دارید، می‌توانید برای دریافت راهنمایی با مرکز تصویربرداری حکیم در تماس باشید.

✓ راهنمایی قبل از مراجعه ✓ پاسخ به سؤالات بیماران ✓ خدمات تخصصی تصویربرداری
سؤالات پرتکرار MRI و اندومتریوز

آیا برای تشخیص اندومتریوز همیشه MRI لازم است؟

خیر. در بسیاری از افراد سونوگرافی ترانس‌واژینال یکی از بررسی‌های مهم اولیه است. MRI در موارد انتخاب‌شده و بر اساس سؤال بالینی درخواست می‌شود.

MRI اندومتریوز با MRI معمولی لگن تفاوت دارد؟

هدف و پروتکل تصویربرداری می‌تواند متفاوت باشد. برای ارزیابی اندومتریوز، برنامه‌ریزی و تفسیر تصاویر باید متناسب با سؤال بالینی و ترجیحاً توسط فرد دارای تجربه در تصویربرداری زنان انجام شود.

اگر سونوگرافی طبیعی باشد، MRI لازم است؟

نه همیشه. اما اگر بیمار همچنان علائم مشکوک داشته باشد یا بررسی اندومتریوز عمیق مطرح باشد، پزشک ممکن است MRI یا سونوگرافی تخصصی بیشتری درخواست کند.

آیا MRI اندومتریوز درد دارد؟

خود MRI روش غیرتهاجمی است. بیمار باید مدتی بدون حرکت داخل دستگاه قرار گیرد. شرایط تجربه هر فرد متفاوت است و در صورت اضطراب، درد یا مشکل در تحمل MRI بهتر است پیش از مراجعه با مرکز مطرح شود.

آیا MRI می‌تواند اندومتریوز روده را نشان دهد؟

MRI می‌تواند در ارزیابی برخی موارد اندومتریوز عمیق درگیرکننده رکتوم و سیگموئید مفید باشد، اما تفسیر آن نیازمند پروتکل و تجربه مناسب است.

آیا MRI بدون تزریق هم برای اندومتریوز انجام می‌شود؟

پروتکل مناسب به سؤال بالینی و نظر رادیولوژیست بستگی دارد. نیاز یا عدم نیاز به ماده حاجب برای همه بیماران یکسان نیست و باید توسط مرکز تصویربرداری تعیین شود.